نوشته‌ها

پاسخ علمی به وضعیت ماه در رمضان ۱۳۹۸

شاید در این شب ها برای خیلی از افراد این سوال پیش آمده باشد که چرا ماه قبل از رسیدن به نیمه رمضان کامل دیده شده است برای پاسخ به این سوال برخی مقدمات باید گفته شود:

نکته اول در باب آغاز ماه رمضان است شروع ماه رمضان در کشورهای اطراف ایران بر مبنای دیدن هلال ماه نیست و صرفاً وقوع مقارنه قبل از غروب خورشید در شهر مکه را ملاک آغاز ماه قمری می دانند.(نکته :در تقویم قمری روز با غروب خورشید روز قبل آغاز می شود)
اما در کشور ایران و کشورهای شیعه شروع ماه قمری منوط به دیدن هلال ماه است .هلال ماه رمضان امسال یک هلال در اصطلاح علمی بحرانی بود و امکان دیدن آن حتی با وسایل اپتیک قوی کار بسیار مشکلی بود. که اگر دیده میشد رکورد رویت هلال در بعضی از آیتم ها رویت در دنیا شکسته میشد .
اما این هلال در ایران دیده نشد ولی در کشور عربستان صرفاً به دلیل وقوع مقارنه قبل از غروب خورشید(یعنی روز یکشنبه۱۵ اردیبهشت) روز بعد اول ماه رمضان اعلام گردید و در کشور ایران روز بعد(دوشنبه ۱۶ اردیبهشت) با رویت هلال فردای آن به عنوان اول ماه رمضان اعلام گردید.

پاسخ علمی به وضعیت ماه در رمضان 1389
پاسخ علمی به وضعیت ماه در رمضان ۱۳۹۸

با توجه به همین قانون که عربستان رویت هلال را ملاک نمی داند در پایان این ماه نیز آنها زودتر عید فطر اعلام خواهند کرد. چون مقارنه قبل غروب خورشید ۱۳ خرداد در مکه رخ خواهد داد اما هلالی تشکیل نشده که دیده شود پس ۱۴ خرداد عید فطر عربستان و کشورهای تابعه خواهد بود.
به عبارتی تغییر در آغاز ماه رمضان تغییری در پایان آن برای ایران ایجاد نمی کند .چون در هر صورت هلال در ایران در غروب روز ۱۴ خرداد دیده خواهد شد پس ۱۵ خرداد عید فطر خواهد بود.
بنابراین رمضان چه روز ۱۶ اردیبهشت شروع می شد و چه ۱۷ اردیبهشت در پایان آن تغییری ایجاد نمی شد و صرفا ماه رمضان از سی روز به ۲۹ روز کاهش یافته است.

اما می رسیم به سوال اصلی چرا ماه در دو شب کامل دیده شد؟

با توجه به بحرانی بودن وضعیت مداری ماه در ماه رمضان امسال تغییراتی در کامل شدن ماه نیز رخ داده است. خصوصا اینکه در این ماه در هنگامی که ماه بدر تشکیل می شد ماه در نزدیکترین وضعیت خود نسبت به زمین(حضیض) قرار گرفته بود یعنی ماه از تمام وضعیت های بدر خود بزرگتر دیده می شد در اصطلاح به این ماه اَبَرماه گفته می شود.
به دلیل اینکه ماه در نزدیک ترین وضعیت خود نسبت به زمین است بنابراین ما ماه را به طور طولانی تری کامل می بینیم. یعنی ممکن است در دو شب متوالی احساس کنیم ماه به شکل بدر کامل است.

در غروب روز شنبه ۲۸ اردیبهشت برابر با ۱۲ رمضان (که در واقع ۱۳ رمضان آغاز شده چون گفتیم که با غروب خورشید روز جدید قمری آغاز می شود) ماه به شکل بدر در آسمان دیده می شد اما ماه هنوز کامل نشده بود.

پاسخ علی به رویت هلال
پاسخ علمی به وضعیت ماه در رمضان ۱۳۹۸

چون ماه در وضعیت مداری خود در ساعت ۱:۵۰ بامداد روز یکشنبه ۲۹ اردیبهشت به وضعیت کامل خود می رسید بنابراین در غروب روز یکشنبه ما ماه را به طور کامل می بینیم در عین حالی که شب گذشته نیز چنین وضعیتی تکرار شده بود.
یکشنبه ۲۹ اردیبهشت ۱۳ رمضان بوده است بنابراین غروب روز یکشنبه آغاز ۱۴ رمضان است و ما در آن شب ماه را کامل و به شکل بدر مشاهده کرده ایم و این هیچ مغایرتی با وضعیت آغاز شروع ماه ندارد .
ماه در شب چهاردهم به شکل بدر بوده است بنابراین دوشنبه ۳۰ اردیبهشت برابر با ۱۴ رمضان است.

علیرضا خماریان
منجم آماتور و عضو گروههای رصدی ستاد استهلال کشور

رصد هلال ماه رمضان ۱۴۴۰ برگزار شد

بنا به هماهنگی های انجام شده از سوی انجمن نجوم نیشابور در تاریخ یکشنبه ۱۵ اردی بهشت ماه استهلال ماه رمضان ۱۴۴۰ در رصد خانه پژوهشکده نجوم دانشگاه نیشابور برگزارگردید. این برنامه با حضور گروه استهلال حکیم عمر خیام و علاقه مندان به نجوم در ساعت ۱۸:۳۰ آغاز اما با توجه به نیمه ابری بودن هوا در افق غربی رصد هلال نا موفق خاتمه یافت .

برنامه فوق با توضیحات جناب آقای ساداتیان مسئول رصدخانه در مورد تجهیزات و روند تکمیل مجموعه در گذر زمان و شیوه های رصد آسمان و ارائه پروژه های انجام شده توسط ایشان و دیگر منجمین خاتمه یافت .

 

(با سه گروه : نجوم ،  اختر فیزیک هسته ای ، کیهان شناسی)

با توجه به اینکه در دانشگاه نیشابور گروه فیزیک با گرایش های مختلف از جمله نجوم ، هسته ای و حالت جامد وجود دارد و در دو مقطع کارشناسی و کارشناسی ارشد دانشجو می پذیرد و در صدد است تا در آینده نزدیک در مقطع دکتری نیز پذیرش دانشجو داشته باشد، بنابراین می توان با ارائه پروپازال های پژوهشی در این زمینه باعث پیشرفت علم نجوم در شاخه های مختلف در این پژوهشکده  به وجود می آید..

 به طور کلی برنامه ایجاد این مرکز در سه مرحله مورد نظر قرار می گیرد که در این رابطه می توان از برند افلاک نمای نیشابور و پیشینه آن در علم نجوم استفاده کرد. این سه مرحله عبارتنداز :

۱- کلاس های آموزشی نجوم مقدماتی و پیشرفته در محل افلاک نما

۲- تجهیز افلاک نما به عنوان جاذبه توریستی و فرهنگی تفریحی برای نیشابور

۳- ایجاد یک مرکز تحقیقاتی با اعضای هیات علمی مدعو همچون مرکز تحقیقات فیزیک نظری و مراغه برای تحقیقات پیشرفته در زمینه نجوم در شرق کشور