نوشته‌ها

نابودی یک رویا، دنباله دار اطلس متلاشی شد!

دنباله دار چیست؟

دنباله دار ها اجرام کوچک و یخی در منظومه ی شمسی هستند. آن ها از گازهای منجمد، سنگ و گرد و غبار تشکیل شده اند. هر دنباله دار از سه بخش هسته، گیسو و دم تشکیل می شود. هنگامی که یک دنباله دار به خورشید نزدیک می شود، گازهای منجمد موجود در هسته ی آن تبخیر می شوند و باعث به وجود آمدن ابری در اطراف دنباله دار می شود که به آن گیسو (گازی) می گویند. دم دنباله دار نیز متشکل از ذرات گرد و غبار رانده شده از گیسو توسط فشار ناشی از تابش خورشید است ( دم گرد و غباری). البته نوع دیگری از گیسو و دم نیز وجود دارد که به گیسوی گرد و غباری و دم یونی معروف هستند. دنباله دار اطلس جدیدترین کشف ستاره شناسان است که به بررسی آن می پردازیم.

کشف دنباله دار اطلس

در دسامبر ۲۰۱۹ دنباله داری درهاوایی دیده شد. در آن تاریخ درخشندگی این دنباله دار بسیار کم بود و فقط توسط تلسکوپ می شد. این دنباله دار را در صورت فلکی خرس بزرگ مشاهده کرد. این دنباله دار، دنباله دار اطلس ( با نام رسمی C/2019 Y4) نامیده شد.

بیشتر شدن درخشندگی این دنباله دار از ماه فوریه سال ۲۰۲۰ آغاز شد و تا پایان ماه مارس تقریبا درخشندگی آن ۴۰۰۰ برابر شد. ویژگی دنباله دار ها این است که وقتی به یک ستاره مانند خورشید نزدیک می شوند درخشندگی آن ها بسیار زیاد می شود. زمانی که دنباله دار اطلس برای اولین بار مشاهده شد ۴۰۰ میلیون کیلومتر از خورشید فاصله داشت و قرار بود در اواخر ماه مه به نزدیک ترین فاصله ی خود از خورشید برسد. یعنی تنها ۳۷٫۸ میلیون کیلومتر فاصله تا خورشید.

متاسفانه دنباله دار ها اجرام غیرقابل پیش بینی هستند. در ابتدا درخشندگی دنباله دار اطلس با سرعت زیادی افزایش می یافت و ستاره شناسان به این امید بودند که این افزایش درخشندگی تا پایان ماه مه ادامه یابد تا  یک شی بی نظیر و با درخشندگی مانند درخشندگی ناهید در آسمان شب های بهاری مان داشته باشیم.

امیدی که به نا امیدی پیوست!

اما رفتار دنباله دار اطلس خیلی زود این امید را نا امید کرد. از حدود یک ماه پیش درخشندگی دنباله دار اطلس شروع به کم شدن کرد تا اینکه مدتی پیش جیانلوکا مسی، بنیانگذار و مدیر پروژه تلسکوپ مجازی در ایتالیا، اعلام کرد که هسته ی این دنباله دار متلاشی و قطعه قطعه شده و او خود سه یا چهار قطعه از آن را مشاهده کرده است.

چنین فروپاشی برای دنباله دار ها دور از انتظار نیست. اطلس نیزبیشتر زندگی خود را در اعماق سرد و دور از خورشید منظومه ی شمسی گذرانده است. اکنون که به خورشید نزدیک تر شده بود این امکان برایش وجود داشت. در واقع اطلس ممکن است بقایای دنباله دار دیگری باشد که قبلا آن هم متلاشی شده است. جان بورتل، کارشناس دنباله دارها، بیان کرده است که ممکن است اطلس بقایای دنباله دار معروف سال ۱۸۴۴ ( با نام رسمی C / 1844 Y1) باشد.

 

دنباله دار اظلس پس از فروپاشی

عکس گرفته شده از دنباله دار اطلس پس از فروپاشی است.

اعتبار و کپی رایت عکس: میلن مینف (موسسه نجوم بلغارستان و NAO روزژن) ، ولیمیر پوپوف ، امیل ایوانف (رصدخانه ایریدا)

 

گذشته و پیشینه ی اطلس هرچه که باشد، آینده ی آن رویای ما را محقق نمی کند. اما دنباله دار بزرگ بعدی جایی در آسمان در حال پرواز است و ما امید داریم که هر چه زودتر روشنایی اش آسمان تاریک شب هایمان را روشن کند.

منابع:

http://Www.space.com

http://Www.Nasa.gov

دنباله دارها :دنباله دار اطلس ATLAS یا C/2019 Y4

سالهاست منجمان آماتور در انتظار مشاهده دنباله دارها یی هستند که از کنار زمین عبور کند و به راحتی و با چشمان غیر مسلح قابل مشاهده باشد، شاید اکنون زمان آن رسیده باشد.
دنباله دار اطلس ATLAS یا C/2019 Y4 که اخیرا در ۲۸ دسامبر ۲۰۱۹ کشف شده است به سرعت در حال درخشان شدن است.مدار این دنباله دار بسیار مشابه به مدار دنباله دار بزرگ و مشهور ۱۸۴۴ است. این تشابه به اندازه ای است که بسیاری معتقد هستند دنباله دار اطلس C/2019Y4 احتمال دارد در حقیقت بخشی از دنباله دار ۱۸۴۴ باشد.

حضیض مداری دنباله دار اطلس ۰٫۲۵ واحد نجومی است و در مداری به شدت بیضوی نزدیک به سهمی با خروج از مرکز ۰٫۹۹۹ به دور خورشید در گردش است.در کشیدگی مدار این دنباله دار همین بس که دوره تناوب اطلس بیش از ۵۰۰۰ سال است!! ابعاد گیسوی این دنباله دار نزدیک به ۳۰۰٫۰۰۰ کیلومتر شده که تقریبا دو برابر سیاره مشتری است.

مدار دنباله در اطلس

پیش بینی می شود دنباله دار اطلس Y4 دومین دنباله دار پرنور سال باشد و گمان می رود که بتوانیم در پرنورترین حالت این دنباله دار را در آسمان تاریک با چشم غیرمسلح هم مشاهده کنیم. پیش بینی می شود این دنباله دار حتی بتواند به قدر -۱۱ برسد!

دنباله دارها معمولا زمانی که به خورشید نزدیک می شوند می درخشند و دنباله دار ATLAS در ۳۱ مه (۱۱ خرداد) به نزدیکترین فاصله خود با خورشید یعنی ۳۷٫۸ میلیون کیلومتر می رسد و در آن زمان به اندازه ای واضح و نمایان است که با تلسکوپ های کوچک یا یک جفت دوربین دوچشمی خوب هم قابل مشاهده خواهد بود.