مقالات نجومی تهیه شده توسط اعضا فعال انجمن نجوم نیشابور

رویت پذیری هلال رمضان ۱۴۴۲ (فروردین ۱۴۰۰)

هلال رمضان ار مهمترین و پربحث ترین هلال های هر سال است . البته امسال با توجه به مولفه های رصدی جای بحث زیادی برای آن نمی ماند .

با توجه به معیارهای رصدی که در ادامه ذکر می شود امسال ماه شعبان ۳۰ روزه خواهد بود و آغاز ماه رمضان برابر با ۲۵ فروردین  ۱۴۰۰ خواهد بود. اما پایان این ماه و رصد هلال بحث برانگیز شوال جای گفتگوی بیشتری خواهد داشت که در مقاله ای دیگر به آن خواهیم پرداخت.

در ادامه به بررسی مولفه های رصدی هلال رمضان  ۱۴۴۲ می پردازیم:

مقارنه در ساعت ۷ و ۱ دقیقه روز دوشنبه ۲۳ فروردین ماه به وقوع می پیوندد و بر این اساس نقشه رویت پذیری هلال رمضان بر اساس معیار عوده در روزهای ۲۳ و ۲۴ فروردین به این صورت است:

بررسی رویت پذیری هلال رمضان  1442

۲۳ فروردین ماه ۱۴۰۰

 

بررسی رویت پذیری هلال رمضان  1442

۲۴ فروردین ماه ۱۴۰۰

در روز دوشنبه ۲۳ فروردین هلال فقط برای ساکنان غربی کره زمین و غرب آمریکا و با ابزار های رصدی قابل رویت خواهد بودو به عبارتی این هلال در ایران قابل رویت نیست .اما روز سه شنبه ۲۴ فروردین هلال برای تمامی ساکنان آفریقا و جنوب غرب آسیا با چشم غیر مسلح قابل رویت خواهد بود .بنابراین روز بعد از رویت هلال یعنی ۲۵ فروردین برابر با اول رمضان ۱۴۴۲ خواهد بود.

مولفه های رصدی

محاسبات انجام شده بر اساس موقعیت جغرافیایی نیشابور انجام شده است:

بر اساس زمان مقارنه یعنی ۷ و ۱  دقیقه  اطلاعت رصدی در تاریخ های  ۲۳ و ۲۴  فروردین در لحظه غروب خورشید به قرار زیر است:

بررسی رویت پذیری هلال رمضان  1442

بررسی مولفه های رصدی

پس با توجه به مولفه های رصدی روز دوشنبه ۲۳ فروردین هلال به هیچ عنوان در ایران قابل رویت نخواهد بود. اما روز سه شنبه  ۲۴  فروردین  هلال به راحتی و در صورت شرایط جوی مناسب با چشم غیر مسلح قابل رویت خواهد بود.بنابراین آغاز ماه رمضان چهارشنبه ۲۵ فروردین ۱۴۰۰ خواهد بود.غیر قابل رصد بودن هلال در ۲۳ اردیبهشت و تفاوت آن با روز بعد در تصویر کاملا مشهود است.

بررسی رویت پذیری هلال رمضان  1442

وضعیت رصدی هلال رمضان ۱۴۴۲ در۲۳ و ۲۴ فروردین ۱۴۰۰به افق نیشابور

اما در عربستان و کشور های تابعه تقویم ام القرا با توجه به معیارهای متفاوت در آغاز ماه قمری و با توجه به وقوع مقارنه در روز دوشنبه و قبل از غروب خورشید روز دوشنبه در مکه ، روز سه شنبه ۲۴ فروردین برابر با اول ماه رمضان خواهد بود.

 

                                                                                                                                                                                                      علیرضا خماریان 

عضو گروه استهلال حکیم عمر خیام نیشابوری

 

میدان مغناطیسی سیاهچاله کهکشان M87 رصد شد!

* تصویربرداری از سیاهچاله

سیاهچاله ها اجرامی هستند که به خاطر گرانش بسیار شدیدی که دارند، اجازه ی فرار اجرامی که فراتر از افق رویداد آن ها بروند را نمی دهند. حتی نور اگر فراتر از افق رویداد رود، راه بازگشتی نخواهد داشت. بنابراین تصویربرداری از آن کار بسیار مشکلی است. این بار میدان مغناطیسی سیاهچاله به نمایش در آمد.

در ۱۰ آوریل سال ۲۰۱۹، تلسکوپ رادیویی افق رویداد توانست از دیسک داغ و درخشان اطراف سیاهچاله ی کهکشان M87 تصویربرداری کند. تلسکوپ افق رویداد از هشت تلسکوپ رادیویی در سرتاسر زمین تشکیل شده است تا بتواند مانند یک تلسکوپ بسیار بزرگ -به اندازه زمین- فضای اطراف سیاهچاله های غول پیکر و پرجرم را رصد کند. این تلشکوپ ها از آمریکا تا مکزیک و شیلی و قطب جنوب کشیده شده اند.

 

سیاهچاله M87

اولین تصویر از سیاهچاله M87 که توسط تلسکوپ افق رویداد رصد شد.

 

* خطوط میدان مغناطیسی سیاهچاله

به دنبال انتشار این عکس، دانشمندان در پی دست یافتن به تصاویر جدیدتر و با جزئیات بیشتر از سیاهچاله بودند. تقریبا بعد از دو سال تصویری از سیاهچاله مرکزی کهکشان M87 منتشر شد که نحوه ی رفتار میدان مغناطیسی را در نزدیک سیاهچاله مشخص می کند. این نمای جدید از سیاهچاله نشان می دهد که امواج نور قطبیده چگونه به نظر می رسند.

امواج عرضی (مانند نور) خاصیتی به نام قطبش دارند که جهت هندسی نوسانات را مشخص می کند. یک موج الکترومغناطیسی از یک میدان الکتریکی نوسانی و یک میدان مغناطیسی که عمود بر هم هستند، تشکیل شده اند. در واقع قطبش امواج الکترومغناطیسی به جهت میدان الکتریکی اشاره دارد. ارتعاشات در نور قطبیده در یک صفحه اتفاق می افتد. در حالیکه در امواج غیرقطبیده در بیش از یک صفحه در حال ارتعاش هستند.

در تصویر سیاهچاله امواج نور قطبیده در مقایسه با نور غیرقطبیده، جهت و روشنایی متفاوتی دارند. مانند نحوه قطبش نور در بعضی از عینک های آفتابی، نور هنگام انتشار در مناطق گرم و مغناطیسی فضا نیز قطبیده می شود. از جایی که قطبش به معنای حضور میدان مغناطیسی است، این تصویر مشخص می کند که حلقه سیاهچاله مغناطیسی شده است.

این مشاهدات تنها اطلاعاتی از میدان مغناطیسی لبه سیاهچاله را به ما نشان نمی دهد، بلکه نشان میدهد که گازهای آن جا بسیار مغناطیسی شده است. یافته اصلی این است که میدان مغناطیسی همانطور که انتظار میرود در نزدیک سیاهچاله هستند و البته به نظر می رسد که بسیار قوی هستند. نتایج به ما نشان میدهد که میدان های مغناطیسی می توانند گاز را به اطراف فشار داده و در برابر کشش مقاومت کنند. نتیجه جالب است و سرنخی است برای چگونگی تغذیه سیاهچاله از گازهای اطرافش و رشد آن.

سیاهچاله ابر پرجرم کهکشان M87

نمایی از سیاهچاله ابرجرم M87 در نور قطبی

 

* پرتاب جت های رادیویی قدرتمند

این اولین بار است که دانشمندان توانسته اند قطبش را در لبه سیاهچاله اندازه گیری کنند. این تصویر نه تنها بسیار زیبا و تماشایی است، بلکه اطلاعات جدیدی درباره پرتاب جت های رادیویی قدرتمند از سیاهچاله را به ما می دهد.

هماهنگ کننده تیم تلسکوپ افق رویداد، ایوان ماریتی ویدال، در گفت و گو با سایت SPACE بیان کرد: “رادیو تلسکوپ های افق رویداد مجهز به گیرنده هایی هستند که سیگنال ها را در نور قطبی ضبط می کنند”. در واقع مشاهده سیاهچاله M87 از طریق نور قطبیده شده، به ما کمک می کند تا افق رویداد را بهتر ببینیم. همچنین می توانیم دیسک داغ اطراف سیاهچاله را بهتر درک کنیم. این که چگونه این سیاهچاله جت هایی را پرتاب می کند که از کهکشان میزبان بزرگ تر است، یک معما باقی مانده است. ستاره شناسان تا مدت ها گمان میکردند که میدان مغناطسی گازهای داغ اطراف سیاهچاله نقش مهمی در پرتاب جت ها دارند. این تصویر قطبیده به ما درباره ی قدرت و ساختار میدان های نزدیک سیاهچاله، جایی که جت ها پرتاب می شوند، اطلاعات بیشتری می دهد.

 

جت ها کهکشان M87

تصویر بالا جت های موجود در کهکشان M87 را در نور قطبی نشان میدهد. این تصویر ساختار میدان مغناطیسی را در امتداد جت نشان می دهد.

 

این اثر ۲۴ مارس در دو مقاله در The Astrophysical Journal Letters توسط همکاری تلسکوپ افق رویداد منتشر شده است. بیش از ۳۰۰ محقق از سازمان های سراسر جهان درگیر این مقاله شده اند.

مقالات منتشر شده را می توانید در زیر بخوانید:

مقاله ۱

مقاله ۲

 

* منابع

سایت Space

سایت NASA

سایت ویکی پدیا

فضا چه تاثیری بر انسان و بدن انسان می گذارد؟

  • چه اتفاقی برای بدن انسان در فضا می‌افتد؟

برنامه‌ها و اهداف انسانی ناسا در خارج از کره‌ی زمین و در فضا مدتی است که پاسخگوی سوالات انسان‌ها است.
ولی فضای خارج از زمین، فضایی خشن و بی‌رحم است. دوری از خانواده و دوستان، در معرض اشعه‌هایی که خطر ابتلا به سرطان را در بدن انسان افزایش می‌دهد، رژیم‌های غذایی سخت که فقط شامل غذاهای خشک و منجمد است، ورزش‌های روزانه که به تحلیل نرفتن عضلات بدن کمک می‌کنند و برنامه‌های کاری بسیار فشرده، موارد بسیار کمی است که یک فضانورد بعد از پذیرفته شدن باید آن‌ها را بپزیرد.

اما دقیقا چه اتفاقی برای بدن شما در فضا می‌افتد؟ چه خطراتی متوجه شماست؟ آیا خطرات اسکان شش ماهه در ایستگاه فضایی در مقابل با سه سال ماموریت در مریخ یکسان است؟ طبیعتا خیر. ناسا در حال تحقیق درباره‌ی خطرات متوحه فضانوردان، برای ماموریت در مریخ است. این خطرات در پنج گروه دسته‌بندی می‌شوند.
اسکات کلی اولین نفری بود که یک سال را در ایستگاه فضایی و خارج از زمین سپری کرد، این مدت دوبرابر مدت زمان معمولی بود.
علم به زمان نیاز دارد و محققان مشتاقانه در حال تحلیل نتایج این ماموریت هستند تا ببینند بدن بعد از یک سال در فضا ماندن چه تغییراتی می‌کند. این یک سال مقدمه‌ای برای سفر به مریخ است و داده‌های اسکات به دانشمندان کمک می‌کند تا ببینند آیا راه‌حل‌های آنان برای سفرهای طولانی مناسب است یا خیر؟!

در تصویر اسکات کلی را در ایستگاه فضایی می‌بینید. او به مدت طولانی تری در ایستگاه فضایی حضور داشت تا بدن او با بدن برادر دوقلویش در زمین مقایسه شود.

  • تاثیرات جاذبه

شما در طول سفر به مریخ، سه سطح جاذبه‌‌ی متفاوت را تجربه خواهید کرد. در سفر بین سیارات، بی‌وزن خواهید بود. در سطح مریخ شما تقریبا در یک سوم جاذبه‌ی زمین کار و زندگی خواهید کرد. هنگام برگشت به خانه نیز شما باید خود را با جاذبه‌ی زمین سازگار کنید. انتقال از یک سیستم به سیستم دیگر با جاذبه‌ی متفاوت، پیچیده‌تر از آن است که به نظر می‌رسد. حفظ جهت‌گیری در فضا، هماهنگی چشم و از بین رفتن تعادل احتمالا روی حرکت شما تاثیر بگذارد. حتی ممکن است دچار بیماری‌های‌حرکتی شوید. ناسا فهمیده است که بدون نیروی جاذبه، استخوان‌ها مواد معدنی خود را از دست می‌دهند و چگالی آن‌ها بیش از ۱٪ در هر ماه کاهش می‌یابد. این مقدار در زمین و در حضور جاذبه، برای میانسالان ۱ تا ۱/۵ درصد در سال است. حتی پس از بازگشت به زمین و انجام تمرینات توان‌بخشی ممکن است استخوان‌های شما اصلاح نشوند و بهبود کامل نیابید. بنابراین در آینده بیشتر در معرض پوکی استخوان قرار خواهید گرفت. اگر ورزش نکنید و به درستی غذا نخورید؛ قدرت عضلانی و استقامت شما از بین می‌رود و شرایط قلبی عروقی شما تغییر می‌کند زیرا برای شناور شدن در فضا تلاش زیادی لازم نیست.
در خارج از جو مایعات در بدن شما به سمت سر شما حرکت می‌کنند و باعث فشار به چشم و مشکلات بینایی می‌شود. به دلیل کمبود آب در بدن و افزایش دفع کلسیم از استخوان‌ها، امکان تشکیل سنگ در کلیه شما زیاد می‌شود. همچنین واکنش داروها در بدن شما در فضا متفاوت است.

راه حل چیست؟

با تحلیل چگونگی عملکرد بدن در شرایط بی‌وزنی و عملکرد بدن پس از بازگشت به شرایط جاذبه زمین، می‌توان از بدن، در ماموریت مریخ، در برابر این تغییرات محافظت کرد. آزمایش کردن به ما کمک می‌کند تا این تغییرات را بشناسیم و آن‌ها را به حداقل برسانیم تا بدن شما در فضا تعادل خود را از دست ندهد.
• مهارت‌های حرکتی شما به کمک یک رایانه آزمایش می‌شود تا تغییرات در توانایی‌های حرکتی شما مشخص گردد.
• توزیع مایعات در بدن شما به دقت بررسی می‌شود تا هرگونه تغییرات در بینایی شما در شرایط بی‌وزنی مشخص شود.
• با انجام سونوگرافی از ستون فقرات، درد کمر شما کنترل می‌شود.
• شما به شکل دوره‌ای در شرایط بدون جاذبه، خودارزیابی‌های تناسب اندام را انجام می‌دهید تا کاهش عملکرد قلب و عروق را که ممکن است در شرایط پرواز فضایی رخ داده باشد، متوجه شوید.

انسان در فضا

  • انزوا

ناسا این مورد را فهمیده است که مشکلات رفتاری در بین اشخاصی که برای مدت طولانی در یک فضای کوچک قرار گرفته‌اند، هرقدر هم که آموزش دیده باشند، پیش می‌آید.
افراد اعزامی به ایستگاه فضایی، با دقت انتخاب شده، آموزش دیده و مورد حمایت قرار می‌گیرند تا مطمئن شوند که آنها می‌توانند به عنوان یک تیم برای ۶ ماه کنار یکدیگر فعالیت داشته باشند. البته خدمه‌ی اعزامی به مریخ بیشتر مورد آزمایش قرار می‌گیرند چراکه آنان طولانی‌تر و دورتر از هر انسان دیگری قرار است به سفر بروند و از آنچه که در تصور ماست، آن‌ها منزوی‌تر و تنها تر خواهند بود. آن‌ها گاهی روحیه‌ی خود را از دست خواهند داد و تعاملات بین فردی را فراموش خواهند کرد.
همچنین ممکن است به اختلال خواب مبتلا شوید زیرا هر روز در مریخ ۳۸ دقیقه بیشتر از زمین است. خواب در محیطی کوچک، پر از سروصدا و استرس هم باعث اختلال خواب شما می‌شود. حتی ممکن است به افسردگی دچار شوید.

خستگی ناشی از بار سنگین کاری برای یک فضانورد بسیار زیاد است. گاهی سوتفاهم و اختلاف‌های ایجاد شده بین شما و اعضای دیگر تیم، روی عملکرد شما و گاهی موفقیت ماموریت تاثیر می‌گذارد. خوردن غذاهای تکراری درحالی که تازه هم نیست برای مدتی طولانی بسیار سخت خواهد بود.
این مشکلات در نیمه‌ی دوم سفر افزایش خواهند یافت و باعث کاهش انگیزه و روحیه شما و تیم شما می‌شود. جدا از اینکه ماموریت شما چقدر طول بکشد، هر چقدر شما تنهاتر و منزوی‌تر شوید، احتمال مبتلا شدن شما به اختلالات روحی هم بیشتر خواهد شد.

راه‌حل چیست؟

ناسا سال‌هاست که روی افراد در محیط‌های منزوی و محدود در حال تحقیق است و روش‌ها و فناوری‌هایی را برای مقابله با مشکلات اجتماعی، ابداع کرده است. آن‌ها از دستگاه‌های هوشمندی برای ثبت میزان حرکت و نور محیط شما استفاده می‌کنند تا خواب و استراحت شما را بهبود بخشند. شما به راحتی با انجام یک تست ۵دقیقه‌ای می‌توانید تاثیر خستگی را بر عملکردتان متوجه شوید.
همچنین مجلات مکانی امن برای تخلیه ناامیدی شما فراهم می کنند و ابزاری برای محققان است که روی مسائل رفتاری و سایر مواردی که در ذهن خدمه می‌گذرد، مطالعه کنند. همه این روش‌ها و فن‌آوری‌ها به ناسا کمک می‌کند تا برای انجام مأموریت‌های اکتشافی طولانی‌تر و دورتر آماده شوند.

Orion spacecraft

مدل گرافیکی از فضاپیمای orion که قرار است در سفر بعدی به ماه، همراه انسان‌ها باشد.

 

  • محیط‌های خصمانه و بسته

ناسا آموخته است که اکوسیستم درون فضاپیما نقش زیادی در زندگی روزمره فضانوردان دارد. میکروب‌ها می‌توانند خصوصیات فضا را تغییر دهند و میکروارگانیسم‌هایی که به طور طبیعی بر روی بدن شما زندگی می‌کنند با سهولت بیشتری از فردی به فرد دیگر در زیستگاه‌های بسته مانند ایستگاه فضایی منتقل می‌شوند. سطح استرس شما افزایش می‌یابد و سیستم ایمنی بدن شما تغییر می‌کند، که می‌تواند باعث افزایش حساسیت یا بیماری های دیگر شود. هر اینچِ محل زندگی و کار شما باید با دقت طراحی شود. درست مثل اینکه دوست ندارید خانه شما خیلی گرم، خیلی سرد، تنگ و شلوغ، خیلی بلند یا نور خوبی نداشته باشد. قطعا از کار و زندگی کردن در چنین خانه‌ای در فضا نیز لذت نخواهید برد.

راه‌حل چیست؟

ناسا مرتبا در حال نظارت بر کیفیت هوا در ایستگاه فضایی است تا مطمئن شود هوا برای تنفس فضانوردان به گازهایی مانند فرمالدئید، آمونیاک و مونوکسید کربن آلوده نیست. سیستم‌های کنترل حرارتی نیز برای تعادل دمای ایستگاه فضایی عمل می کنند. نمونه‌های خون و بزاق فضانوردان برای شناسایی تغییرات در سیستم ایمنی بدن و فعال سازی مجدد ویروس های نهفته در طی پرواز فضایی مورد تجزیه و تحلیل قرار می گیرند. ناسا از تکنیک های پیشرفته مولکولی برای ارزیابی خطر میکروب‌هایی که ممکن است باعث بیماری خدمه شود، استفاده می‌کند. قسمتهای مختلف بدن فضانوردان و همینطور ایستگاه فضایی به طور مرتب برای تجزیه و تحلیل جمعیت میکروبی که در محیط زندگی می کند، بررسی می‌شود. خدمه نیز فیلترهای هوا را تغییر می‌دهند، سطوح را تمیز می‌کنند و آب را تصفیه می‌کنند تا از بیماری‌هایی که ممکن است در اثر تجمع آلودگی‌ها ایجاد شود، جلوگیری کنند.

ایستگاه فضایی

از سمت چپ آن مک کلین ، فضانورد ناسا ، اولگ کنوننکو ، فضانورد روسکاسموس و دیوید سن ژاک ، فضانورد آژانس فضایی کانادا در ایستگاه فضایی بین المللی

  • تابش فضایی

فضای خارج از زمین دارای تشعشعاتی است که برای سلامتی بسیار مضر است. سه منبع اصلی که باعث ایجاد این تابش مضر می‌شود، ذرات محبوس در میدان مغناطیسی زمین، ذرات خورشیدی پرانرژی و اشعه‌های کیهانی هستند.
ما در زمین، توسط میدان مغناطیسی و جو زمین از تابش‌های مضر در امان هستیم. علاوه بر این چون از غذایی که می‌خوریم تا هوایی که تنفس می‌کنیم نیز از این تشعشعات دور هستند، در نتیجه ما هم تحت تابش کمتری قرار می‌گیریم.
ولی فضانوردان در فضا به مراتب بیشتر تحت‌تاثیر این تشعشعات هستند. یکی از بزرگ‌ترین چالش‌هایی که ناسا درگیر آن است همین تابش‌ها به خصوص اشعه‌های کیهانی است.
قرار گرفتن فضانوردان در معرض این تشعشعات، تاثیراتی را در کوتاه‌مدت و بلندمدت روی سلامتی آن‌ها می‌گذارد. خطر ابتلا به سرطان و بیماری‌هایی مانند بیماری‌های قلبی و آب مروارید، در کسانی که در معرض این تابش‌ها قرار دارند، افزایش می‌یابد. البته این خطرات در طولانی‌مدت بیشتر ظهور می‌کنند.

راه‌حل چیست؟

استراتژی فعلی برای کاهش خطرات ناشی از تشعشعات، استفاده از محافظ‌های مختلف و روش‌های عملیاتی خاص است. در مقایسه با ماموریت‌ها در ایستگاه‌فضایی که معمولا ۶ ماه طول می‌کشند، ماموریت‌های بعدی در ماه و مریخ به طور متوسط از نظر زمانی طولانی‌تر خواهد بود. در نتیجه مقدار تشعشعات و همینطور خطرات ناشی از آن بیشتر خواهد بود. ناسا در حال توسعه آشکارسازهای جدیدی است که می‌توانند تخمین‌های بهتری از دوز و نوع تابشی که خدمه را تهدید می‌کند به ما ارائه دهد. ناسا روی زمین مراکز تحقیقاتی راه‌اندازی کرده است که می‌توانند پرتوهای کیهانی را شبیه‌سازی کنند و درک بهتری از آن‌ها و خطرات‌شان به ما بدهد. در این صورت می‌توان مواد پیشرفته‌ای ساخت که باعث محافظت از تشعشعات برای مأموریت‌های آینده شود. مطالعات بر روی گروه‌های انسانی در معرض تابش نیز برای تخمین خطرات سلامتی در جمعیت‌های مربوط به فضانوردان انجام شده است.

 

  • فاصله از زمین

فاصله‌ی ایستگاه فضایی از زمین تقریبا ۳۸۶ کیلومتر است، در حالیکه فاصله ماه از زمین تقریبا ۱۰۰۰ برابر این مقدار و فاصله مریخ تا زمین در کمترین حالت، ۵۶ میلیون کیلومتر است. این فاصله گاهی به ۲۴۰ میلیون کیلومتر افزایش می‌یابد.
با توجه به این فاصله‌، قطعا ارتباط فضانوردان با زمین هم با تاخیر اتفاق می‌افتد. آن‌ها باید بتوانند بدون کمک از کنترل ماموریت ناسا، مشکلات را به تنهایی حل کنند.
آن‌ها باید تمام مواد غذایی و دارویی این سفر طولانی به مریخ را از قبل با خود به همراه داشته باشند.
این در حالیست که خدمه‌ی ایستگاه فضایی به طور مرتب موارد مورد نیاز خود را از زمین دریافت می‌کنند.

راه‌حل چیست؟

ناسا از تجربه خود در ایستگاه فضایی استفاده می‌کند تا بفهمد در گذشت زمان چه حوادثی برای فضانوردان اتفاق می‌افتد و چه نوع مهارت‌‌ها، روش‌ها و تجهیزاتی برای مقابله با این حوادث در سفرهای بعدی به ماه و مریخ موردنیاز است.
فضانوردان ایستگاه فضایی قبل و در حین انجام مأموریت‌های فضایی آموزش‌های پزشکی می‌بینند که به آنها می‌آموزد هنگام بروز مشکلات چگونه سلامتی خود را حفظ کنند. اگر یک عضو خدمه در طول ماموریت بیمار شود، خدمه آماده هستند تا آزمایشات را انجام دهند تا به درمان کمک کنند. داروها و بسته‌بندی مقاوم آن‌ها که باعث حفظ داروها در مأموریت های طولانی مدت در فضا می‌شود، بخش مهم دیگری از تحقیقات ناسا است.

 

منبع: وبسایت ناسا

منابع تصاویر: وبسایت ناساوبسایت esaوبسایت phys

قمر های مریخ، سیاره سرخ منظومه شمسی، چگونه متولد شدند؟

  • سیاره سرخ

مریخ! جهانی سرد، بیابانی و غبار آلود با جوی بسیار نازک. مریخ چهارمین سیاره منظومه شمسی است و یکی از مورد توجه ترین سیارات از نظر کاوش است. تا کنون هم مدارگردها و مریخ نوردهایی به سمت مریخ و قمر هایش فرستاده شده اند. در سال ۲۰۲۱ سه کاوشگر به سمت مریخ رفته اند. ناسا با مریخ نورد استقامت که پیشرفته ترین مریخ نورد آن ها است، در تاریخ ۱۸ فوریه به ملاقات مریخ رفته است. مریخ برای رومیان باستان، به خاطر رنگ سرخ آن، یادآور خدای جنگ بوده است. مصریان باستان نیز این سیاره را “Her Desher” به معنای قرمز می نامیدند. حتی امروزه هم گاهی مریخ را سیاره سرخ می نامند. رنگ قرمز مریخ به خاطر وجود آهن در خاک مریخ است که اکسیده شده و به رنگ قرمز در آمده است.

مریخ، سیاره سرخ

مریخ، سیاره سرخ

  • قمر های مریخ

مریخ دو قمر کوچک به نام های فوبوس و دیموس دارد. از جایی که جرم این دو قمر بسیار کم است، گرانش کمی هم دارند تا دو قمر کروی باشند. به همین دلیل این دو قمر شکلی مانند سیب زمینی دارند. احتمال دارد فوبوس و دیموس دو سیارک باشند که اسیر گرانش مریخ شده شده اند. فوبوس، که قمر بزرگ تر و درونی تر است، به آرامی در حال حرکت به سمت سیاره سرخ است و احتمالا پنجاه میلیون سال آینده به روی مریخ سقوط کند یا از هم بپاشد. دیموس، نسبت به فوبوس تقریبا دو و نیم برابر دورتر از مریخ قرار گرفته است. دیموس به طرز عجیبی پوشیده از خاک سست و دهانه های برخوردی فراوان است.

 

فوبوس

قمر فوبوس

 

دیموس

قمر دیموس

 

  • اما به راستی فوبوس و دیموس چگونه به مریخ پیوستند؟

منشا دو قمر فوبوس و دیموس هنوز به طور قطعی مشخص نشده است. درحالی که شکل های هندسی نامنظم آن ها نشان از این است که ممکن است این دو سیارک هایی باشند که توسط گرانش مریخ اسیر شده اند، مدار منظم و دایروی آن ها به دور استوای سیاره سرخ، شاید حاکی از اشتباه بودن این سناریو باشد. درواقع اگر فوبوس و دیموس سیارک های اسیر شده در گرانش مریخ باشند، شبیه سازی های کامپیوتری نشان می دهد که آن ها احتمالا مدار نامنظم تری باید داشته باشد.

به همین دلیل محققان سناریوی دیگری ارائه دادند. آن ها گمان می کنند که فوبوس و دیموس ،بقایای یک قمر بزرگ تر باشند که در گذشته به دور مریخ می چرخیده است. هرچند که این سناریو به خودی خود با چندین چالش رویرو است.

به عنوان مثال، برای تشکیل دو قمر به این اندازه ها و با این مقدار فاصله از مریخ، مطالعات خبر از وجود یک دیسک بزرگ می دهند. امیرحسین باقری، محقق ارشد مطالعه در زمینه تحقیقات سیاره ای در انستیتوی فناوری فدرال سوئیس در زوریخ، بیان می کند: “با توجه به چنین دیسکی احتمال بیشتری وجود دارد تا یک قمر بزرگ تر (شبیه به ماه، قمر زمین) تشکیل شده باشد. احتمال میرود که این قمر بزرگ از برخورد اجرام فضایی با مریخ به وجود آمده باشد. مطالعات نشان می دهد که جرم عظیم فضایی با منطقه ای از مریخ برخورد کرده است که دو پنجم سطح سیاره را پوشش می داده است. منطقه ای در شمال مریخ به نام آبگیر Borealis. تصور می شود که این برخورد در مراحل اولیه تشکیل منظومه شمسی اتفاق افتاده باشد. حال اگر فوبوس به این اندازه قدیمی و کهنسال باشد، باید خیلی قبل تر روی مریخ سقوط می کرد.”

 

  • آیا قمر بزرگتری در میان بوده است؟

امیرحسین باقری و همکارانش سناریوی جدیدی را مطرح کرده اند. اینکه فوبوس و دیموس هر دو از بقایای یک ماه خرد شده نشأت گرفته اند.

دانشمندان آخرین داده ها را در مورد مریخ و قمرهای فوبوس و دیموس (مانند داده های مریخ لرزه ها از لرزه نگار InSight ناسا که در حال حاضر در سیاره سرخ کار می کند) تجزیه و تحلیل کردند تا ببینند که چگونه این اجسام در طول زمان تکامل یافته اند. آنها دریافتند که مدارهای قمرها ممکن است که ۱ تا ۲/۷ میلیارد سال قبل با هم تلاقی داشته باشند و این نشان می دهد که آنها از یک قمر بزرگ تر به وجود آمده اند که احتمالاً به دلیل یک ضربه عظیم از هم پاشیده است.

امیرحسین باقری ادامه می دهد: “فکر می کنم که مریخ قبلاً یک قمر بزرگتر داشته است که توسط یکی از اجرامی که به سمت آن هجوم می آوردند، مورد اصابت قرار می گیرد این موضوع بسیار هیجان انگیز و شگفت آور است.” تکه های باقی مانده ناشی از برخورد هم احتمالا به روی مریخ باریده اند. چرا که در حال حاضر دهانه های برخوردی روی مریخ وجود دارند که قدمت بسیار زیادی دارند.

البته دانشمندان بیان میکنند در حالیکه دیموس به آرامی از مریخ دور می شود، فوبوس کماکان به حرکت مارپیچ خود به سمت مریخ ادامه می دهد. دانشمندان با مطالعات بیشتر قطعا به اطلاعات بیشتری هم دست خواهند یافت. ماموریت های اکتشافی قمرهای مریخ نیز در این مورد نقش مهمی ایفا خواهند کرد.

 

  • منابع

۱- سایت NASA
۲- سایت Space

 

سیاهچاله ای به نام زمین! چه چیزی را تجربه می کنیم؟

  • سیاهچاله ای به نام زمین

یکی از جالب‌ترین واقعیت‌ها درمورد جهان این است که اگر هیچ نیرو و فعل و انفعالاتی وجود نداشته باشد، جرم‌های موجود در کیهان ناچار به فروریزش هستند و یک سیاهچاله تشکیل می‌دهند. این پیش‌بینی ساده از معادلات انیشتین، نشان داد که چگونه سیاهچاله‌ها در جهان ما شکل می‌گیرند و برنده جایزه‌ی نوبل شد.
با فروریزش ماده و گذر جرم آن از یک آستانه‌ی بحرانی، افق رویداد شکل می‌گیرد. اگر نیروهای الکترومغناطیسی و کوانتومی، که زمین را در برابر سقوط گرانشی نگه داشته‌اند، خاموش شوند، زمین به سرعت تیدیل به یک سیاهچاله می‌شود. در حال حاضر، دلیل پایداری زمین در برابر فروریزش گرانشی، این است که برآیند نیروهای بین اتم‌ها و الکترون‌ها، به اندازه کافی بزرگ است تا در برابر نیروی گرانش زمین مقاومت کنند.

تبدیل زمین به سیاهچاله

اگر تمام نیروها و فعل و انفعالات موجود بین اتم های زمین حذف شود، زمین به یک سیاهچاله تبدیل خواهد شد.

  • زمین چه چیزی را تجربه می کند؟

اگرچه برای تبدیل زمین به سیاهچاله، نیاز به یک فرآیند جادویی داریم، اما می‌توانیم تصور کنیم که اگر چنین چیزی رخ دهد، چه اتفاقی می‌افتد!
در ابتدا مواد تشکیل دهنده‌ی زمین شروع به حرکت می‌کنند (مثل اینکه در سقوط آزاد به سمت مرکز زمین باشند).
در منطقه‌ی مرکزی، مقدار توده و جرم زیاد می‌شود و به مرور این تراکم بیشتر و بیشتر خواهد شد.
بعد از حدود ۱۰ الی ۲۰ دقیقه، مواد تنها در چند میلی‌متر مرکزی جمع شده و برای اولین بار افق رویداد شکل می‌گیرد. پس از گذشت ۲۱ یا ۲۲ دقیقه، کل جرم زمین در یک سیاهچاله به قطر ۱/۷۵ سانتی‌متر فرو می‌ریزد.
اما یک انسان در روی سطح زمین، با ریزش کل سیاره در یک سیاهچاله، چه چیزی را تجربه خواهد کرد؟

  • انسان چه چیزی را تحربه می کند؟

باور کنید یا نکنید، داستانی که گفته خواهد شد، همان چیزی است که اگر زمین بلافاصله به یک سیاهچاله تبدیل شود، اتفاق می‌افتد.

در ابتدا اگر به زیر پاهایمان نگاهی بکنیم، به جای زمین سیاهچاله‌ای را می‌بینیم که در حال سقوط به درون آن هستیم. همچنین لنزهای گرانشی و خم شدن نور قابل مشاهده خواهد بود. قطعا شما یک اتفاق ماندگار و وحشتناک را تجربه خواهید کرد.
هیچ احساسی از برخورد باد به پوست و موی خود ندارید. مولکول‌های هوا دقیقا با همان سرعت شما، به سمت مرکز سیاهچاله شتاب گرفته‌اند!
شما هرگز به حداکثر سرعت خود نخواهید رسید و هر لحظه سریع‌تر حرکت خواهید کرد. همچنین حس تهوع نیز از همان لحظه اول شروع می‌شود و بدون وقفه ادامه دارد. شما مانند یک فضانورد ایستگاه فضایی بین‌المللی، بی وزنی کامل را تجربه خواهید کرد.

حدودا در نیمه‌ی راه، با سرعت ۱۱ کیلومتر بر ثانیه سقوط خواهید کرد و هنگامی که به یک کیلومتری مرکز برسید، سرعت‌تان به ۸۹۵ کیلومتر بر ثانیه می‌رسد.
هر چه بیشتر به مرکز نزدیک شوید، نیروهای جزر و مدی بر روی بدن شما بیشتر خواهند شد. به این معنا که هر نقطه از بدن شما، نیروی متفاوتی را حس خواهد کرد. در این جا، به ازای هر بار نصف شدن فاصله‌ی شما تا مرکز، این نیروها ۸ برابر می‌شوند!
نیروهای جزر و مدی باعث کشیده شدن ستون فقرات شما می‌شوند و مهره‌ها دیگر نمی‌توانند سالم بمانند. پس از آن سیاهچاله بر روی مفاصل شما اثر می‌گذارد و آن‌ها را از حالت عادی خارج می‌کند و در نهایت سلول‌ها و اتم‌ها کشیده و منفرد می‌شوند. درواقع در این فرآیند چیزی که بیش از همه حس می‌کنید، کش آمدن اندام‌‌ها (اثر اسپاگتی) است که باعث درد، از دست دادن هوشیاری و نهایتا مرگ می‌شود. به گونه‌ای در ۲۰ دقیقه‌ی پایانی عمر، فقط تحت تاثیر قوانین جاذبه هستیم!

اثر اسپاگتی

پس از نزدیک شدن انسان به مرکز سیاهچاله، هر نقطه از بدن انسان نیروی متفاوتی را حس می کند.

منبع: سایت Forbes

بررسی رویت پذیری هلال شوال ۱۴۴۱

هلال شوال هم مثل هلال رمضان همیشه حواشی و جذابیت ها ی خاص خودش را داشته است. امسال  گرچه هلال شوال یک هلال بحرانی نیست اما با توجه به ویژگی های خاص  فاکتور های رصدی اش می تواند رصد هلال هیجان انگیزی را رقم بزند.

 

با وجود توضیحات قبلی در زمینه ی تفاوت آغاز ماه شوال در کشور های اسلامی بد نیست قبل از پرداختن به وضعیت هلال علت این تفاوت را خلاصه وار توضیح دهیم.چیزی که باعث این موضوع است زودتر اعلام شدن ماه رمضان در کشو رهای اطراف ماست. آیا آنها ماه را را زودتر از ما دیده اند؟خیر .

در این رابطه ذکر دو نکته ابهام درباره این موضوع را برطرف می کند:

نکته اول در باب آغاز ماه های قمری در کشور های عربی و خصوصا سنی مذهب است. شروع ماه قمری در کشورهای اطراف ایران بر مبنای دیدن هلال ماه نیست و صرفاً وقوع مقارنه قبل از غروب خورشید در شهر مکه را ملاک آغاز ماه قمری می دانند.(نکته :در تقویم قمری روز با غروب خورشید روز قبل آغاز می شود.)

نکته دوم در کشور ایران و تمامی کشورهای شیعه شروع ماه قمری با توجه به فقه شیعه و احادیث موکد ائمه اطهار منوط به دیده شدن  هلال ماه با چشم است. بنابراین در ایران و کشورهای شیعه  تاکید بر رویت هلال است که در سال های اخیر رویت با ابزارهای اپتیکی نیز از نظر فقه شیعه قابل قبول اعلام شده است.

نکته  مهم دیگر این است که بسیاری از کشورهای اسلامی در درتقویم مذهبی  , خود را پیرو عربستان می دانند و بدون در نظر گرفتن موقعیت خود هر چه را که عربستان و تقویم ام القرای عربستان اعلام نماید مبنای محاسبات تقویم قمری خود می دانند. پس تقریبا تمامی کشور های سنی مذهب همراه با عربستان رمضان و عید  فطر خود را برگزار می کنند اما کشور های شیعه با توجه به قوانین فقهی می بایست هلال را رویت کنند که به دلایل ذکر شده معمولا ممکن نمی شود و تقویم های ما با کشور های عربی سنی مذهب یک روز اختلاف دارد.

هلال شوال ۱۴۴۱ امسال هم در ایران و هم در کشور های عربی فاکتورهای رصدی مشابه ای دارد.یعنی عید فطر امسال در تمامی کشور های مسلمان دنیا یکسان و برابر با ۴ خرداد ۱۳۹۹ خواهد بود . به دلیل اینکه مقارنه روز جمعه ۲ خرداد،  ۲ ساعت بعد از غروب خورشید اتفاق می افتد طبق قانون تقویم ام القرای عربستان(که مقارنه باید قبل از غروب خورشید رخ دهد)  فردای آن روز (مقارنه ) روز آخر ماه خواهد بود .پس شنبه روز ۳ خرداد آخرین روز ماه رمضان در کشور های اسلامی کل جهان خواهد بود.

این بدین معنا است که فردای روز مقارنه ( ۳ خرداد ) هلال ماه در ایران نیز بعد از گذشت حدود ۲۲ ساعت به راحتی قابل مشاهد خواهد بود و فردای روز رویت هلال ( ۴ خرداد ) برابر با اول ماه شوال ۱۴۴۱ خواهد بود.

 

در صورت با توجه به مقدمات گفته شده به بررسی مولفه های رصدی هلال شوال  ۱۴۴۱ می پردازیم:

مقارنه در ساعت ۲۲ و ۹ دقیقه روز جمعه  ۲ خرداد به وقوع می پیوندد و بر این اساس نقشه رویت پذیری هلال شعبان بر اساس معیار عوده در روزهای ۲ و ۳ خرداد به این صورت است:

بررسی رویت پذیری هلال شوال 1441

۲ خرداد ۱۳۹۹( مقارنه هنور رخ نداده است)

 

بررسی رویت پذیری هلال شوال 1441

۳ خرداد ۱۳۹۹

در روز جمعه ۲ خرداد در هنگام غروب خورشید هنوز مقارنه رخ نداده است و مقارنه برای ساکنان غربی کره زمین و غرب آمریکا در قبل از غروب خورشید رخ خواهد داد .اما روز شنبه ۳ خرداد هلال برای تمامی ساکنان آفریقا و جنوب غرب آسیا با چشم غیر مسلح قابل رویت خواهد بود .

مولفه های رصدی

محاسبات انجام شده بر اساس موقعیت جغرافیایی نیشابور انجام شده است:

بر اساس زمان مقارنه یعنی ۲۱ و ۹ دقیقه  اطلاعات رصدی در تاریخ های ۲ و ۳ خرداد در لحظه غروب خورشید به قرار زیر است:

بررسی رویت پذیری هلال شوال 1441

با توجه به مولفه های رصدی روز ۲ خرداد به دلیل عدم وقوع مقارنه هلالی تشکیل نشده است که رویت شود.اما روز شنبه ۳ خرداد  هلال به راحتی و در صورت شرایط جوی مناسب با چشم غیر مسلح قابل رویت خواهد بود.بنابراین آغاز ماه شوال یکشنبه ۴ خرداد ماه ۱۳۹۹ خواهد بود.

همانطور که در بررسی هلال رمضان گفته شد با توجه به اختلاف آغازین ماه در بحث رویت هلال ،ماه رمضان امسال  در کشور های شیعه  ۲۹ روز و در کشور های پیرو تقویم ام القرا  ۳۰روز بود.

بررسی رویت پذیری هلال شوال 1441

وضعیت رصدی هلال شوال ۱۴۴۱ در ۳ خرداد ۱۳۹۹ به افق نیشابور

 

                                                                                                                                                                                                      علیرضا خماریان

عضو گروه استهلال حکیم عمر خیام نیشابوری

بررسی رویت پذیری هلال رمضان ۱۴۴۱

هلال رمضان مثل هر سال با حواشی خودش از راه رسید. امسال نیز مانند سال های گذشته هلال جذابیت های خاص خودش را دارد که آن را جز بحث برانگیزترین هلال های هر سال می کند .

قبل از پرداختن به وضعیت هلال لازم است علت این بحث برانگیز بودن آن را خلاصه وار توضیح دهیم.چیزی که باعث این موضوع است زودتر اعلام شدن ماه رمضان در کشو رهای اطراف ماست. آیا آنها ماه را را زودتر از ما دیده اند؟

ذکر چند نکته در این باب ضرور ی به نظر می سد:

نکته اول در باب آغاز ماه رمضان است شروع ماه رمضان در کشورهای اطراف ایران بر مبنای دیدن هلال ماه نیست و صرفاً وقوع مقارنه قبل از غروب خورشید در شهر مکه را ملاک آغاز ماه قمری می دانند.(نکته :در تقویم قمری روز با غروب خورشید روز قبل آغاز می شود.)

نکته دوم در کشور ایران و تمامی کشورهای شیعه شروع ماه قمری با توجه به فقه شیعه منوط به دیده شدن  هلال ماه است .هلال ماه رمضان امسال یک هلال غیر قابل  رویت از نظر تمامی فاکتور های رصدی است و امکان دیدن آن حتی با وسایل اپتیک قوی غیر ممکن است.

این هلال در ایران دیده نخواهد شد ولی در کشور عربستان صرفاً به دلیل وقوع مقارنه قبل از غروب خورشید(یعنی روز ۴  اردیبهشت) روز بعد ( ۵ اردیبهشت)اول ماه رمضان اعلام می گردد  و در کشور ایران روز بعد(جمعه ۵ اردیبهشت) با رویت هلال فردای آن روز ( ۶ اردیبهشت)به عنوان اول ماه رمضان اعلام خواهد شد.

با توجه به همین قانون که عربستان رویت هلال را ملاک نمی داند  و می بایست مقارنه قبل از غروب خورشید رخ دهد در پایان این ماه نیز آنها با ما عید فطر اعلام خواهند کرد. چون مقارنه بعد از غروب خورشید ۲ خرداد در مکه رخ خواهد داد پس ۳ خرداد روز پایان رمضان  و ۴ خرداد عید فطر خواهد بود در این باره در مقاله بررسی وضعیت رصدی هلال شوال به تفصیل سخن خواهیم گفت.

نکته  مهم دیگر این است که بسیاری از کشورهای اسلامی در درتقویم مذهبی  , خود را پیرو عربستان می دانند و بدون در نظر گرفتن موقعیت خود هر چه را که عربستان و تقویم ام القرای عربستان اعلام نماید مبنای محاسبات تقویم مقری خود می دانند. پس تقریبا تمامی کشور های سنی مذهب همراه با عربستان رمضان و عید  فطر خود را برگزار می کنند اما کشور های شیعه با توجه به قوانین فقهی می بایست هلال را رویت کنند که به دلایل ذکر شده معمولا ممکن نمی شود و تقویم های ما با کشور های عربی سنی مذهب یک روز اختلاف دارد.

در صورت با توجه به مقدمات گفته شده به بررسی مولفه های رصدی هلال رمضان  ۱۴۴۱ می پردازیم:

مقارنه در ساعت ۵ و ۵۶ دقیقه روز پنج شنبه ۴ اردیبهشت ماه به وقوع می پیوندد و بر این اساس نقشه رویت پذیری هلال شعبان بر اساس معیار عوده در روزهای ۴ و ۵ اردیبهشت به این صورت است:

بررسی رویت پذیری هلال رمضان 1441

۴اردیبهشت ۱۳۹۹

 

بررسی رویت پذیری هلال رمضان 1441

۵ اردیبهشت ۱۳۹۹

در روز پنج شنبه ۴ اردیبهشت هلال فقط برای ساکنان غربی کره زمین و غرب آمریکا و با ابزار های رصدی قابل رویت خواهد بود.اما روز جمعه ۵ اردیبهشت هلال برای تمامی ساکنان آفریقا و جنوب غرب آسیا با چشم غیر مسلح قابل رویت خواهد بود .

مولفه های رصدی

محاسبات انجام شده بر اساس موقعیت جغرافیایی نیشابور انجام شده است:

بر اساس زمان مقارنه یعنی ۵ و ۵۶  دقیقه  اطلاعت رصدی در تاریخ های ۴ و ۵ اردیبهشت در لحظه غروب خورشید به قرار زیر است.

بررسی رویت پذیری هلال رمضان 1441
با توجه به مولفه های رصدی روز ۴ اردیبهشت هلال به هیچ عنوان قابل رویت نخواهد بود. اما روز جمعه ۵ اردیبهشت  هلال به راحتی و در صورت شرایط جوی مناسب با چشم غیر مسلح قابل رویت خواهد بود.بنابراین آغاز ماه رمضان شنبه ۶ اردیبهشت ماه ۱۳۹۹ خواهد بود.غیر قابل رصد بودن هلال در ۴ اردیبهشت و تفاوت آن با روز بعد در تصویر کاملا مشهود است.

بررسی رویت پذیری هلال رمضان 1441

وضعیت رصدی هلال رمضان ۱۴۴۱ در۴ و ۵ اردیبهشت ۱۳۹۹ به افق نیشابور

 

وضعیت رویت پذیری هلال رمضان در جهان طبق تقویم ام القرای عربستان به به شکل زیر است و مشخصا رویت آن را در منطقه ما غیر مکن می داند .اما توجه به مطالب ذکر شده آنها یک روز زودتر از ما رمضان را آغاز می کنند.

اما ما یک روز دیرتر و با آنها به پایان می رسنایم به عبارتی ماه رمضان در کشور های عربی ۳۰ روز و ایران و کشور های شیعه ۲۹ روز است.

بررسی رویت پذیری هلال رمضان 1441

 

 

علیرضا خماریان

عضو گروه استهلال حکیم عمر خیام نیشابوری

تلسکوپ ، ابزاری مخصوص شیفتگان آسمان شب ۱ (آشنایی اولیه)

در جهان امروز با پیشرفت علم و تکنولوژی، اختراعات بشر، علاوه بر پیشرفت چشمگیری که داشته اند، تنوع بسیار زیادی نیز پیدا کرده اند. قطعا تلسکوپ هم از این قاعده مستثنا نیست. شاید تا سال ها بعد از اختراع اولین تلسکوپ، مردم جهان حتی از وجود آن باخبر نبوده اند. اما با گذشت زمان تاکنون، نه تنها تلسکوپ ها رواج یافتند، بلکه انواع مختلفی از آنان تولید شد. امروزه دغدغه بسیاری از علاقمندان به آسمان شب، خرید تلسکوپ است. همانطور که در برنامه های رصدی، یکی از متداول ترین سوالات مردم، در رابطه با خرید تلسکوپ است. اما برای خرید یک تلسکوپ مناسب، باید نکات بسیار زیادی را در نظر گرفت. متاسفانه در بسیاری از موارد، مردم بخاطر عدم آشنایی کافی با اجزای یک تلسکوپ، محصولاتی  را خریداری می کنند که فقط باعث به هدر رفتن پولشان می شود. این خریداران دو دسته اند:

۱- دسته اول کسانی هستند که بدون هیچ تحقیقی به فروشگاه های نامعتبر ( مثل فروشگاه های اسباب بازی مطرح ) برای خرید مراجعه می کنند. این خرید ها بی کیفیت ترین تلسکوپ های بازار هستند. شاید قیمت آنها ارزان باشد اما خیلی زود تمام اجزای آنها فرسوده می شوند. ( البته اگر از کیفیت پایین اپتیک آنها صرف نظر کنیم! )

۲- دسته دوم کسانی اند، که برخلاف دسته اول هزینه هنگفتی برای تهیه تلسکوپ می پردازند. ما فرض میکنیم که فرد، از مکان معتبری اقدام به خرید کرده و تلسکوپ از بهترین کیفیت برخوردار است. اما باز هم به دلیل عدم آشنایی و نداشتن علم کافی، ممکن است تلسکوپی را خریداری کرده باشد که نه به کارش بیاید و نه طرز کار با آن را بداند. این در حالی است که شاید با نصف مبلغ پرداختی برای آن ، می توانست تلسکوپی را متناسب با شرایط خود با حتی کیفیت بیشتر خریداری کند.

بنابراین، مهم ترین نکته در خرید تلسکوپ، آشنایی با صفر تا صد آنهاست. ما قصد داریم تا در ۴  مقاله پیاپی، این صفر تا صد را به شما آموزش دهیم. در ابتدا به معرفی اجزای کلی یک تلسکوپ می پردازیم.

تلسکوپ، ابزاری مخصوص شیفتگان آسمان شب 1

شکل (۱)، اجزای کلی یک تلسکوپ

 

 

منظره یاب (finder) : این ابزار در تلسکوپ، همانند دوربین نشانه گیری اسلحه عمل میکند. تصاویر خروجی ازتلسکوپ، نمای بسیار بسته ای دارند؛ بنابراین به سادگی نمی توان تلسکوپ را به سمت سوژه رصدی( سیارات، کهکشان ها، … ) نشانه گرفت. اما منظره یاب میدان دید بسیار باز تری دارد. همچنین درون این دوربین های کوچک  یک علامت + درمرکز میدان دید وجود دارد تا راحت تر سوژه مورد نظر را بیابید. البته باید این دوربین کوچک را با استفاده از پیچ های نگه دارنده ای که دارد کالیبره کرد ( با لوله تلسکوپ هم خط کرد). در غیر این صورت باز هم در نشانه گیری، به مشکل برخورد خواهیم کرد.

مقر  : مقر یک رابط  بین سه پایه و لوله تلسکوپ است. مقر ها به طورکلی به دو دسته سمتی-ارتفاعی و استوایی تقسیم می شوند. در حقیقت این مقر است که به لوله تلسکوپ قابلیت حرکت کردن را می دهد. اما شیوه حرکت لوله تلسکوپ، بسته به نوع مقر است. ( مقر ها در مقاله دوم به طور کامل بررسی خواهند شد. )

سه پایه  : همانطور که مشخص است، این بخش وظیفه نگه داشتن مقر و تلسکوپ را دارد و هرچه محکم تر و سنگین تر باشد مقاومت بیشتری در برابر باد خواهد داشت.( اگر سه پایه سبک باشد، در هنگام وزش باد، لوله تلسکوپ به لرزش در خواهد آمد و تصویر خروجی نیز دچار لرزش شدید خواهد شد.)

لوله تلسکوپ : این لوله ومحتویات آن مهمترین بخش مقاله هستند. باقی موارد، یا به استقرار تلسکوپ مربوط هستند و یا لوازم  جانبی محسوب می شوند. سه اپتیک اصلی تلسکوپ ها  ( شکستی، بازتابی و ترکیبی) هستند، که هر کدام از این اپتیک ها دارای زیر شاخه های دیگری هستند.( در مقاله سوم این زیر شاخه ها بررسی خواهند شد.) به طور کلی در تلسکوپ ها از دو ابزار آیینه و عدسی استفاده می شود. اما در این مقاله به معرفی رایج ترین اپتیک تلسکوپ ها یعنی اپتیک شکستی و اپتیک بازتابی می پردازیم.

 

اپتیک شکستی:

این نوع از تلسکوپ ها، در حقیقت همان تلسکوپ هایی هستند که اکثر ما می شناسیم. ابزار مورد استفاده در این اپتیک، عدسی است. و چون عدسی پرتو های نور را دچار شکست ( انحراف ) میکند این نوع از اپتیک شکستی نامیده می شود.

تلسکوپ، ابزاری مخصوص شیفتگان آسمان شب 1 (آشنایی اولیه)

شکل (۲)، دیاگرام یک تلسکوپ شکستی

 

تلسکوپ، ابزاری مخصوص شیفتگان آسمان شب 1 (آشنایی اولیه)

شکل (۳)، نمای آشنای یک تلسکوپ شکستی

 

اپتیک بازتابی :

علی رغم اینکه تلسکوپ های شکستی در میان مردم بیشتر جا افتاده اند، اما تلسکوپ های بازتابی در دنیای نجوم آماتوری بسیار پر کاربردتر هستند. به گونه ای که در تمام رصد خانه های جهان از اپتیک بازتابی استفاده می شود. این نوع از تلسکوپ ها با آیینه و بازتاب نور سر و کار دارند. اما چه چیزی باعث برتری اپتیک بازتابی بر اپتیک شکستی شده است؟

مسئله به هزینه تولید باز می گردد. برای تولید هم عدسی و هم آیینه باید یک شیشه دایره ای را تراش داد؛ با این تفاوت که در عدسی ها باید هر دو طرف شیشه و در آیینه ها تنها یک طرف شیشه تراش بخورد. در ادامه به این موضوع اشاره خواهیم کرد که مهم ترین مشخصه یک تلسکوپ، قطر دهانه آن است. حالا فرض کنید قصد داریم یک عدسی و یک آیینه تلسکوپ را با قطر ۶ اینچ تراش دهیم. طبق توضیحات داده شده، تهیه یک عدسی ۶ اینچی، نسبت به یک آیینه ۶ اینچ، هزینه بیشتری می طلبد. بنابراین بهترین کار این است که با هزینه تولید یک عدسی ۶ اینچ، مثلا یک آیینه ۸ اینچ بسازیم. در این صورت هم هزینه کمتری صرف می کنیم و هم به قطر دهانه بیشتری دست می یابیم. البته اپتیک بازتابی مزایای دیگری نیز دارد که فعلا نیازی به مطرح کردن آنها نیست.

تلسکوپ، ابزاری مخصوص شیفتگان آسمان شب 1 (آشنایی اولیه)

شکل (۴)، دیاگرام یک تلسکوپ بازتابی

 

همانطور که مشاهده می کنید، طرز کار این تلسکوپ ها به این صورت است که یک آیینه مقعر در انتهای لوله، پرتو های نور ورودی را بازتاب میکند تا به آیینه ثانویه برسد. آیینه ثانویه، یک آیینه بیضی شکل و تخت است که با زاویه ۴۵ درجه، پرتو های نور بازتاب شده از آیینه مقعر را به سمت عدسی چشمی هدایت می کند. یک تفاوت اساسی این تلسکوپ ها با تلسکوپ های شکستی همین مکان خروج نور است. در تلسکوپ های شکستی، نور از ابتدای لوله وارد شده و از انتها نیز خارج می گردد. اما در تسکوپ های بازتابی، نور از بدنه لوله خارج می شود. البته در رصد خانه ها این مدل برقرار نیست. به این شکل که در تلسکوپ های رصدخانه ای، آیینه ثانویه زاویه ندارد  و  مرکز آیینه مقعر هم سوراخ است. بنابر این باز هم نور، از انتها خارج می شود. ( مانند اپتیک های ترکیبی که در مقاله سوم به آنها اشاره خواهیم کرد.) شکل (۱)،  یک تلسکوپ بازتابی را نشان می دهد.

 

مشخصات فنی تلسکوپ:

اگر تاکنون برای خرید تلسکوپ به سایت های خرید و فروش آنها مراجعه کرده باشید، قطعا در بخش مشخصات فنی  واژگانی را دیده اید که برایتان بسیار گیج کننده بوده اند. واژگانی از قبیل: فاصله کانونی، نسبت کانونی، توان تفکیک، دقیقه یا ثانیه قوسی و … . آشنایی با پارامتر های یک تلسکوپ تقریبا ۵۰ درصد از تمام علمی است، که برای خرید یک تلسکوپ به آن نیاز دارید! پس لطفا این بخش را با دقت زیادی مطالعه کنید! در ادامه به معرفی مهمترین معیار های یک تلسکوپ می پردازیم.

 

قطر دهانه تلسکوپ :

این پارامتر، همانطور که از نامش پیداست مربوط به قطر آیینه یا عدسی تلسکوپ است. به جرات می توان گفت تمام پارامتر های دیگر، به همین قطر دهانه وابسته اند. اما اثر اصلی آن مربوط به میزان نور ورودی به تلسکوپ است. هرچه قطر آیینه یا عدسی بیشتر باشد، میزان نور ورودی به تلسکوپ نیز بیشتر خواهد بود و این موضوع  باعث می شود تا شما بتوانید اجرام کم نور تری را در آسمان رصد کنید. باید بدانید که رصد کردن آسمان، تنها به ماه و سیارات ختم نمی شود. بلکه اجرام عمق آسمان ( کهکشان ها، سحابی ها، خوشه های ستاره ای و…) که  بر خلاف سیارات بسیار کم نورتر هستند، مهمترین سوژه های رصدی هستند. تا جایی که در همه مسابقات رصدی معتبر (مانند ماراتن مسیه و استارکاپ) شما باید اجرام عمق آسمان را رصد کنید و هیچ سیاره ای در لیست رصد مسابقه وجود ندارد! پس اگر قطر دهانه تلسکوپ شما زیاد باشد می توانید تعداد بیشتری از این اجرام را رصد کنید. قطر دهانه تلسکوپ های بازتابی معمولا با واحد اینچ و در تلسکوپ های شکستی با میلی متر بیان می شود. البته واحد اینچ، واحد رایج برای بیان قطر دهانه است. درحالی که در تمام سایت ها و حتی بدنه تلسکوپ ها،  قطر دهانه به میلی متر ذکر شده است. همچنین این پارامتر با حرف اختصاری D بر روی بدنه تلسکوپ درج شده است.

 

توان تفکیک تلسکوپ:

 در ابتدا، تفکیک را تعریف می کنیم. تصور کنید که شب است و کنار جاده ای هستید. در همین حال یک خودرو از کنار شما عبور میکند. شما دو چراغ عقب خودرو را که از شما دور می شود مشاهده می کنید. تا خودرو به قدری از شما دور می شود که دیگر دو چراغ از دید شما، تبدیل به یک چراغ شده اند.  در این حالت چشم شما قدرت تفکیک دو چراغ خودرو را ندارد.

قبل از تعریف توان تفکیک لازم است تا با واحد ان آشنا شوید. توان تفکیک برای تلسکوپ، معمولا بر حسب ثانیه قوسی (arc seconds) بیان می شود. اما ثانیه قوسی  به چه معناست؟ هر دایره شامل ۳۶۰ درجه است. هر درجه شامل ۶۰ دقیقه قوسی  و هر دقیقه قوسی شامل ۶۰  ثانیه قوسی است. حال همین نسبت ها در آسمان نیز برقرارند. چراکه دور تا دور آسمانی که ما مشاهده میکنیم نیز شامل ۳۶۰ درجه است. برای مثال قطر ماه و خورشید در آسمان، نیم درجه است. یعنی ۳۰ دقیقه قوسی یا ۱۸۰۰ ثانیه قوسی. نماد دقیقه قوسی (‘) و نماد ثانیه قوسی (“) است. کاربرد این یکا ها فقط به توان تفکیک ختم نمی شود. بلکه برای مختصات جغرافیایی مکان های زمین و مختصات اجرام در آسمان، نیز کاربرد دارند.

حال به تعریف توان تفکیک می پردازیم. وقتی می گوییم توان تفکیک این تلسکوپ یک ثانیه قوسی است، یعنی میتواند تا این میزان از جدایی زاویه ای را تشخیص دهد. برای مثال اگر فاصله ظاهری دو ستاره در آسمان، ۱ ثانیه قوسی باشد این تلسکوپ میتواند این دوستاره را از یکدیگر تشخیص دهد اما اگر همان فاصله به نیم ثانیه قوسی کاهش پیدا کند، تلسکوپ آن دو ستاره را یک ستاره نشان خواهد داد. اثر این پارامتر در آشکار سازی جزییات، نقش به سزایی دارد و هرچه مقدار عددی آن کمتر باشد، قدرت تفکیک بیشتر است.

 

حد قدر:

برای درک این پارامتر اول باید با مفهوم قدر آشنا شوید. در نجوم برای بیان میزان روشنایی اجرام آسمانی از واحدی به نام قدر استفاده می گردد. به این صورت که هر چه به سمت اعداد منفی برویم، نشان دهنده پرنور تر شدن جرم و هرچه به سمت اعداد مثبت برویم نشانه کم نورتر شدن جرم است. برای مثال قدر خورشید ۲۷- ، قدر ماه کامل۱۳-، قدر سیاره مشتری ۱- و قدر کهکشان آندرومدا ۳+ است. اما حد قدر یعنی بیشترین قدر قابل مشاهده. برای مثال اگر حد قدر تلسکوپی، ۱۴ باشد به این معناست که این تلسکوپ توانایی رصد اجرام تا قدر ۱۴ و کمتر را دارد.( حد قدر چشم انسان در ایده آل ترین شرایط ممکن ۷+ و در شرایط عادی ۵/۵+ است ). شاید تاکنون اصطلاح حد قدر را برای آسمان هم شنیده باشید. برای مثال اگر بگوییم، حد قدر آسمان نیشابور، ۴+ است، یعنی در آسمان نیشابور، ستارگان تا این قدر قابل مشاهده اند. این پارامتر رابطه ای نا گسستنی با قطر دهانه دارد.

تلسکوپ، ابزاری مخصوص شیفتگان آسمان شب 1 (آشنایی اولیه)

شکل (۵)، قدر ظاهری برخی از اجرام آسمانی، از چپ به راست: خورشید، ماه کامل، سیاره زهره، ستاره شباهنگ، ستاره قطبی، حد قدر چشم غیر مسلح، تلسکوپ فضایی هابل.

 

فاصله کانونی تلسکوپ :

 فاصله کانونی یعنی فاصله نقطه کانونی شدن پرتو های نور، تا عدسی یا آیینه تلسکوپ. این پارامتر همواره با میلی متر بیان می شود و با حرف اختصاری F بر روی بدنه تلسکوپ درج شده است. فاصله کانونی تلسکوپ ها معمولا بین ۵۰۰ تا ۱۵۰۰ میلی متر است. ( این مقدار در تلسکوپ های ترکیبی به ۴۰۰۰ میلی متر هم می رسد.) اما اثر این پارامتر به بزرگنمایی مربوط می شود. همراه همه تلسکوپ ها، دو عدد چشمی( لنز) ۱۰ و ۲۵ میلی متر وجود دارد. این عدد ۱۰ و ۲۵ میلی متر نشان دهنده فاصله کانونی چشمی ( و نه تلسکوپ) است. حال برای به دست آوردن بزرگنمایی تصویری که از پشت چشمی تلسکوپ مشاهده می کنید، باید فاصله کانونی تلسکوپ را بر فاصله کانونی چشمی تقسیم کنید. برای مثال اگر فاصله کانونی تلسکوپی ۱۰۰۰ میلی متر باشد و شما در حال تماشای یک جرم آسمانی با چشمی ۱۰ میلی متر باشید، بزرگنمایی تصویر شما ۱۰۰ برابر است. حال اگر با تلسکوپی دیگر با فاصله کانونی ۱۲۰۰ میلی متر همان شرایط را ایجاد کنیم بزرگنمایی ما ۱۲۰ برابر خواهد بود. پس به طور کلی داریم:

 

فاصله کانونی چشمی /فاصله کانونی تلسکوپ= بزرگنمایی

 

نسبت کانونی تلسکوپ :

نسبت فاصله کانونی تلسکوپ به قطر دهانه آن،  نسبت کانونی نامیده می شود. این پارامتر بیشتر بر روی میدان دید و میزان درخشندگی اجرام رصدی تاثیر می گزارد. به گونه ای هرچه نسبت کانونی کوچکتر باشد، میدان دید بیشتر و هرچه بیشتر باشد میدان دید کمتر است. ناگفته نماند که اگر به رصد اجرام عمق آسمان علاقه دارید بهتر است به سراغ تلسکوپ هایی بروید که علاوه بر قطر دهانه بالا، نسبت کانونی پایینی هم داشته باشند.  برای به دست آوردن نسبت کانونی تلسکوپ از فرمول پایین استفاده میکنیم:

 

قطر دهانه /فاصله کانونی = نسبت کانونی تلسکوپ

 

کم اهمیت ترین پارامتر، بزرگنمایی! :

همیشه به یاد داشته باشید که در خرید ، چیزی که اصلا نباید فریبش را بخورید همین بزرگنمایی است. خیلی از فروشندگان نامعتبر اعداد غیر واقعی را به این بخش اختصاص می دهند تا توجه شما را جلب کنند. در حقیقت همه تلسکوپ ها یک میزان بزرگنمایی مجاز دارند. به این صورت که برای هر اینچ قطر دهانه، می توان ۵۰ برابر بزرگنمایی در نظر گرفت. معمولا برای افزایش بزرگنمایی، از چشمی های با فاصله کانونی پایین و یا بارلو ها استفاده می شود. بارلو ها، لنز های جانبی هستند که بر روی آنها ۲x  ، ۳x ،۵x  و …. حک شده. بارلو ها در حقیقت فاصله کانونی تلسکوپ را به همان نسبت ضریب x بیشتر می کنند. برای مثال اگر فاصله کانونی تلسکوپی ۱۰۰۰ باشد و از یک بارلوی دو برابر استفاده کنید، فاصله کانونی به ۲۰۰۰ میرسد و در نتیجه بزرگنمایی دوبرابر خواهد شد. حال اگر با راه های ذکر شده بزرگنمایی را از حد مجاز بیشتر کنید تصویر شما تار خواهد شد. برای به دست آوردن بزرگنمایی مجاز تلسکوپ از فرمول زیر استفاده کنید:

 

۵۰  × قطر دهانه ( برحسب اینچ ) = بزرگنمایی مجاز تلسکوپ

 

 

باز هم گوشزد میکنیم که خرید تلسکوپ کار راحتی نیست و نیاز به علم زیادی دارد.

در پایان، لطفا تا زمان انتشار مقاله دوم ( مقر ها) این مقاله را چندین بار و با دقت مطالعه کنید.

 

محمد حسین سنائی پور

بررسی رویت پذیری هلال شعبان ۱۴۴۱

هلال ماه شعبان از مولفه های رصدی بسیار قابل قبولی برخوردار است که می توان از آن به عنوان یک هلال تمرینی برای رصد گران مبتدی یاد کرد. با توجه به این که هلال رمضان و شوال در پیش است می توان از این هلال برای تست ابزار ها  و مکان یابی مناسب جهت رویت هلال رمضان استفاده کرد.

مقارنه در ساعت ۱۳و ۵۸ دقیقه روز سه شنبه ۵ فروردین ماه ۱۳۹۹ به وقوع می پیوندد و بر این اساس نقشه رویت پذیری هلال شعبان بر اساس معیار عوده در روزهای ۵ و ۶ فروردین به این صورت است:

وضعیت رویت پذیری در 5 فروردین 1399

وضعیت رویت پذیری در ۵ فروردین ۱۳۹۹

 

وضعیت رویت پذیری در 6 فروردین 1399

وضعیت رویت پذیری در ۶ فروردین ۱۳۹۹

در روز  ۵ فروردین هلال فقط برای ساکنان غربی کره زمین و غرب آمریکا و با بازار یهای رصدی قابل رویت خواهد بود.اما روز چهارشنبه ۶ فروردین هلال برای تمامی ساکنان آفریقا و جنوب غرب آسیا با چشن غیر مسلخ قابل رویت خواهد بود .

 

مولفه های رصدی

محاسبات انجام شده بر اساس موقعیت جغرافیایی نیشابور انجام شده است:

بر اساس زمان مقارنه یعنی ۱۳و ۵۸ دقیقه  اطلاعت رصدی در تاریخ های ۵ و ۶ فروردین ۱۳۹۹ به قرار زیر است.

مولفه های رصدی هلال شعبان 1441

با توجه به مولفه های رصدی روز ۵ فروردین ۱۳۹۹ هلال به هیچ عنوان قابل رویت نخواهد بود. اما روز چهارشنبه ۶ فروردین ۱۳۹۹ هلال به راحتی و در صورت شرایط جوی مناسب با چشم غیر مسلح قابل رویت خواهد بود.بنابراین آغاز ماه شعبان پنج شنبه ۷ فروردین ماه ۱۳۹۹ خواهد بود.

هلال شعبان 1441

علیرضا خماریان

عضو گروه استهلال حکیم عمر خیام نیشابوری

فضانورد شدن؛به حقیقت پیوستن یک رویای دیرینه

مقدمه:

هر روز، ما آدمیان با مشغله های خود، به زندگی کردن ادامه می دهیم و همین مشغله ها دلیلی برای زنده بودن و تلاش کردن ماست. شب هنگام، فارغ از مشغله های روزانه به بالای سر خود نگاه می کنیم و دنیایی وسیع و بی حد و مرز، ما را مدهوش خود می کند! بدون شک بیشتر ما خود را خارج از مرز های زمین با لباسی مخصوص و کپسولی از گاز حیات بخش، تصور کرده ایم. قطعا روز هایی را سپری کرده ایم که خیال پرواز درمیان ستاره ها را داشته ایم! غافل از آنکه حتی پرواز تا ماه برای انسان هزینه های فراوانی دارد. زمانی عده ای از ما رویای فضانورد شدن را در سر می پروراندیم…بی آنکه سختی های راه را بدانیم، بی آنکه از خطرات آن مطلع باشیم!

اما به راستی چگونه می توان فضانورد شد؟!!

اما به راستی چگونه می توان فضانورد شد؟!!

 

فضا کجاست و در آن چه چیزی وجود دارد؟

به طور کلی فضا، به خارج از جو زمین فضا گفته می شود. اما ما نمی توانیم بگوییم که جو کجا تمام می شود. درواقع هیچ مرز مشخصی برای جو وجود ندارد اما به طور قراردادی ۱۰۰ کیلومتر بالاتر از سطح دریا را فضا می نامیم و در آنجا جو زمین را تمام شده می دانیم!

فضای خارج از جو زمین ویژگی های مخصوص به خودش را دارد. در آن منطقه هیچ اکسیژنی برای نفس کشیدن وجود ندارد و به دلیل نبود اکسیژن نور خورشید پراکنده نمی شود و آسمان سیاه رنگ است. منتشر نشدن صدا، یکی دیگر از ویژگی های فضا است. صوت یک موج مکانیکی است و برای منتشر شدن نیاز به محیط مادی دارد. در خارج از جو، فاصله بین مولکول ها بسیار زیاد است! بنابراین صوت منتشر نمی شود!

فضای بیرونی زمین دارای ذراتی با چگالی بسیار کم (مانند هیدروژن، هلیوم، گرد و غبار و …) است. علاوه بر این ذرات، مقدار قابل توجهی از تابش های الکترومغناطیس، نوترینو ها، و دیگر تشعشات کیهانی در فضا وجود دارند. جالب است بدانید که اگر تمام ستاره ها، سیارات و اقمارشان، سیارک ها و هر آنچه خارج از جو زمین دیده می شود را کنار یکدیگر جمع کنیم تنها ۴ درصد از کل کیهان را تشکیل می دهند. طبق نمودار زیر، از ۹۶درصد باقی مانده ۲۲ درصد سهم ماده تاریک و ۴۴ درصد سهم انرژی تاریک است که هنوز برای بشر قابل درک نیستند.

نمودار اجزای هستی (فضانورد شدن؛به حقیقت پیوستن یک رویای دیرینه)

“نمودار اجزای هستی”

 

چرا خارج از جو را کاوش می کنیم؟

ممکن است این سوال برای شما پیش بیاید که با توجه به هزینه های گزاف کاوش خارج از جو و مشکلات فراوان بر روی زمین، چرا باید انرژی خود را صرف خارج از زمین بکنیم و هزینه های آن را متحمل شویم!

باید با چند حقیقت آشنا شویم و با آن ها به سوال خود پاسخ دهیم. قطعا زمین روزی نابود می شود! ما برای ادامه حیات نسل های بعد از خود، نیاز به مکانی داریم که تقریبا شرایط زمین را داشته باشد و انسان بتواند در آنجا زندگی کند. برای پیدا کردن چنین مکانی، بی شک باید خارج از جو های زمین را جست و جو کنیم و راه هایی پیدا کنیم تا بتوانیم به نیاز های اصلی خود پاسخ دهیم.

همچنین با جست و جو خارج از جو زمین می توانیم تهدیدات زمین را شناسایی کنیم و راه حل هایی برای مقابله با آن ها بسنجیم. علاوه بر این ایستگاه فضایی بین المللی مکانی است که به بررسی نیاز های انسان و تحقیقاتی که با وجود جاذبه ممکن نیست، می پردازد.

اما علاقه انسان ها به کشف دنیای خارج از زمین و کنجکاوی او عامل دیگری است تا مرز های پروازش را جا به جا کند.

در ادامه به بررسی شغل فضانوردی می پردازیم …

 

فضانورد کیست؟

به طور خلاصه فضانورد شخصی آموزش دیده است که به عنوان فرمانده، خلبان، خدمه عادی و…در فضاپیما مشغول به کار است. اما در تعریفی دقیق تر هر فردی بتواند در ارتفاع بیشتر از ۱۰۰ کیلومتری سطح دریا پرواز کند، فضانورد تلقی می شود. این ارتفاع منصوب به خط کارمان است که خط جدا کننده اتمسفر زمین از فضا می باشد. این ناحیه واقع در ۱۵کیلومتر بالاتر از آخرین لایه اتمسفر زمین (مزوسفر) است.

لایه های اتمسفر زمین (فضانورد شدن؛به حقیقت پیوستن یک رویای دیرینه)

“لایه های اتمسفر زمین”

 

امروزه دو نوع فضانورد برای سفر های فضایی انتخاب می شوند

۱٫ فضانوردان متخصص ماموریت: این فضانوردان برای انجام آزمایشات، پرتاب ماهواره ها و حفظ فضاپیما و تجهیزات با خلبانان کار می کنند. فضانوردان متخصص ماموریت همچنین می توانند به عنوان مربی فضانوردان کارآموز فعالیت کنند.

۲٫ خلبانان فضانورد: این فضانوردان به عنوان خلبان فضایی و خلبانان و فرماندهان ایستگاه فضایی بین المللی خدمت می کنند. آنها مسئول خدمه، مأموریت، موفقیت مأموریت و ایمنی پرواز هستند .

 

چگونه فضانورد شویم؟

موارد زیر شرایطی است که سازمان فضایی ناسا برای داوطلبین فضانوردی تعیین کرده است:

۱٫ داشتن یک مدرک فوق لیسانس، مهندسی، فیزیک، زیست شناسی ، کامپیوتر یا ریاضیات و یا هرگونه مدرک مرتبط با فضانوردی از یک موسسه معتبر.

۲٫ داشتن حداقل دو سال سابقه کار حرفه ای بعد از دریافت مدرک و یا وجود حداقل ۱۰۰۰ساعت پرواز با هواپیمای جت در رزومه شخصی.

۳٫ داشتن توانایی فیزیکی لازم؛ برای مثال هر دو چشم شما باید دارای دید طبیعی (با حدت بینایی ۲۰/۲۰) باشند و فشار خون در حالت نشسته از ۱۴۰ روی ۹۰ بیشتر نشود.

۴٫ یک شهروند آمریکایی باشید.

همچنین داوطلبان فضانوردی باید توانایی رهبری و روحیه کار تیمی را داشته باشند.

اگر شما شرایط این را دارا هستید می توانید برای فضانورد شدن از طریق لینک زیر اقدام کنید.

https://www.usajobs.gov/GetJob/ViewDetails/561186900

 نحوه انتخاب فضانوردان توسط ناسا:

پس از ارسال درخواست های فضانوردی، هیئت انتخاب فضانوردان ناسا درخواست ها را بررسی و شرایط هر کدام از داوطلبان را مورد بررسی قرار می دهند. (در سال ۲۱۰۹ رکورد ۱۸۳۰۰ درخواست توسط ناسا ثبت شده است). سپس ناسا دسته کوچکی از کسانی را که دارای بهترین شرایط هستند برای مصاحبه دعوت می کند. اما از میان این مصاحبه کنندگان تنها نیمی از آنان برای مصاحبه دوم فراخوانده می شوند. درنهایت فضانوردان جدید از میان این گروه انتخاب خواهند شد. اما این پایان کار نیست!

+ آموزش های پایه ای:

فضانوردان انتخابی باید به مدت ۲ سال، اصول پایه فضانوردی را بیاموزند. برخی از این اصول عبارتند از راهپیمایی فضایی، خلبانی جت T-38، کنترل کردن بازوی رباتیک و…

حال به بررسی دقیق تر این آموزش ها می پردازیم. فضانوردان علاوه بر علم و دانش باید مهارت های دیگری را نیز بیاموزند. از جمله:

۱٫آنها باید برخی از مهارت های اولیه پزشکی را بیاموزند.

۲٫ فضانوردان برای افزایش اعتماد به نفس خود، باید در کلاس های سخنرانی شرکت کنند و در جمع سخنرانی کنند، تا اگر زمانی در شرایط اورژانسی قرار گرفتند، از اعتماد به نفس کافی برای مقابله با آن شرایط برخوردار باشند.

۳٫ اگر قرار است که شما یکی از خدمه ایستگاه فضایی بین المللی (ISS) باشید باید به زبان روسی مسلط باشد و به کلاس های آموزش زبان روسی بروید.

۴٫ فضانوردان باید با برخی از فضاپیما های شبیه سازی شده تمرین کنند تا آنچه را که قرار است در فضا انجام دهند از پیش تجربه کرده باشند. همچنین آن ها نحوه کار با شاتل های فضایی و قسمت های مختلف ایستگاه فضایی را می آموزند .

مکانی ملقب به (SPACE VEHICLE MOCKUP FACILITI ) که فضانوردان در آن به تمرین با وسایل شبیه سازی شده می پردازند

“مکانی ملقب به (SPACE VEHICLE MOCKUP FACILITI ) که فضانوردان در آن به تمرین با وسایل شبیه سازی شده می پردازند”

 

۵٫تمرین در شرایط بی وزنی نسبی (micro gravity)

راه های زیادی برای ایجاد شرایط بی وزنی (ریز گرانش) وجود دارد. برای مثال هواپیمای KC-135 یا همان تصویر یک Vomit Comet یکی از راه هایی است که با استفاده از آن فضانوردان را در شرایط بی وزنی قرار می دهند.

تصویر یک Vomit Comet (فضانورد شدن؛به حقیقت پیوستن یک رویای دیرینه)

“تصویر یک Vomit Comet”

نحوه ایجاد شرایط بی وزنی توسط این هواپیما به این صورت است که هواپیما ابتدا با سرعت و شیب زیاد اوج می گیرد و سپس مجددا به سمت زمین شیرجه می رود. شاید تا کنون این شرایط را برای یکی دو ثانیه در خودروی شخصی خود، هنگام عبور از یک تپه، تجربه کرده باشید. عکس زیر نشان می دهد زمانی که هواپیما در بیشترین ارتفاع خود قرار دارد، فضانوردان بین ۲۰ تا ۲۵ ثانیه در حالت بی وزنی قرار می گیرند.

محدوده (Zero g ) نشان دهنده شرایط بی وزنی است (فضانورد شدن؛به حقیقت پیوستن یک رویای دیرینه)

“محدوده (Zero g ) نشان دهنده شرایط بی وزنی است.”

 

شرایط فضانوران هنگام بی وزنی در این هواپیما (فضانورد شدن؛به حقیقت پیوستن یک رویای دیرینه)

“شرایط فضانوران هنگام بی وزنی در این هواپیما”

 

+ فاز دوم آموزش:

پس از اتمام آموزش اولیه، کارآموزان، با فضانوردان باتجربه گروه بندی می شوند و با کمک آنها در انواع فعالیت های مربوط به قبل از پرتاب، پرتاب، مدار، فرود آمدن مهارت پیدا می کنند .

+ آموزش های پیشرفته ماموریت:

در این مرحله (که تقریبا ده ماه طول می کشد) فضانوردان خدمه و مأموریت، وظایف خود را دریافت میکنند. آنها بر روی تمرینات، فعالیت ها و آزمایش هایی که مستقیم ا با مأموریت خود مرتبط هستند تمرکز می کنند و خود را با ابزارهای قدرت وپ سایر وسایل ویژه ای که در طول ماموریت خود از آنها استفاده می کنند، آشنا می کنند.

در پایان فضانوردان تاکید می کنند که کلید موفقیت آن ها این بوده است که در بسیاری از زمینه ها حتی در زمان تحصیل خود همیشه پیگیر و درگیر بوده اند، همیشه عضو فعال تیم بوده اند و هرگز از یادگیری متوقف نشده اند.

آیا این ویژگی ها شما را توصیف می کنند؟ اگر پاسخ شما مثبت است، شما شرایط ابتدایی فضانورد شدن را دارید!

 منابع:

http://www.nasa.gov

http://www.space.com

http://www.careerexplorer.com

http://www.wikipedia.org

گردآورندگان: محمدحسین سنایی پور، هدی بکاولی