مقالات نجومی تهیه شده توسط اعضا فعال انجمن نجوم نیشابور

بررسی رویت پذیری هلال شوال ۱۴۴۱

هلال شوال هم مثل هلال رمضان همیشه حواشی و جذابیت ها ی خاص خودش را داشته است. امسال  گرچه هلال شوال یک هلال بحرانی نیست اما با توجه به ویژگی های خاص  فاکتور های رصدی اش می تواند رصد هلال هیجان انگیزی را رقم بزند.

 

با وجود توضیحات قبلی در زمینه ی تفاوت آغاز ماه شوال در کشور های اسلامی بد نیست قبل از پرداختن به وضعیت هلال علت این تفاوت را خلاصه وار توضیح دهیم.چیزی که باعث این موضوع است زودتر اعلام شدن ماه رمضان در کشو رهای اطراف ماست. آیا آنها ماه را را زودتر از ما دیده اند؟خیر .

در این رابطه ذکر دو نکته ابهام درباره این موضوع را برطرف می کند:

نکته اول در باب آغاز ماه های قمری در کشور های عربی و خصوصا سنی مذهب است. شروع ماه قمری در کشورهای اطراف ایران بر مبنای دیدن هلال ماه نیست و صرفاً وقوع مقارنه قبل از غروب خورشید در شهر مکه را ملاک آغاز ماه قمری می دانند.(نکته :در تقویم قمری روز با غروب خورشید روز قبل آغاز می شود.)

نکته دوم در کشور ایران و تمامی کشورهای شیعه شروع ماه قمری با توجه به فقه شیعه و احادیث موکد ائمه اطهار منوط به دیده شدن  هلال ماه با چشم است. بنابراین در ایران و کشورهای شیعه  تاکید بر رویت هلال است که در سال های اخیر رویت با ابزارهای اپتیکی نیز از نظر فقه شیعه قابل قبول اعلام شده است.

نکته  مهم دیگر این است که بسیاری از کشورهای اسلامی در درتقویم مذهبی  , خود را پیرو عربستان می دانند و بدون در نظر گرفتن موقعیت خود هر چه را که عربستان و تقویم ام القرای عربستان اعلام نماید مبنای محاسبات تقویم قمری خود می دانند. پس تقریبا تمامی کشور های سنی مذهب همراه با عربستان رمضان و عید  فطر خود را برگزار می کنند اما کشور های شیعه با توجه به قوانین فقهی می بایست هلال را رویت کنند که به دلایل ذکر شده معمولا ممکن نمی شود و تقویم های ما با کشور های عربی سنی مذهب یک روز اختلاف دارد.

هلال شوال ۱۴۴۱ امسال هم در ایران و هم در کشور های عربی فاکتورهای رصدی مشابه ای دارد.یعنی عید فطر امسال در تمامی کشور های مسلمان دنیا یکسان و برابر با ۴ خرداد ۱۳۹۹ خواهد بود . به دلیل اینکه مقارنه روز جمعه ۲ خرداد،  ۲ ساعت بعد از غروب خورشید اتفاق می افتد طبق قانون تقویم ام القرای عربستان(که مقارنه باید قبل از غروب خورشید رخ دهد)  فردای آن روز (مقارنه ) روز آخر ماه خواهد بود .پس شنبه روز ۳ خرداد آخرین روز ماه رمضان در کشور های اسلامی کل جهان خواهد بود.

این بدین معنا است که فردای روز مقارنه ( ۳ خرداد ) هلال ماه در ایران نیز بعد از گذشت حدود ۲۲ ساعت به راحتی قابل مشاهد خواهد بود و فردای روز رویت هلال ( ۴ خرداد ) برابر با اول ماه شوال ۱۴۴۱ خواهد بود.

 

در صورت با توجه به مقدمات گفته شده به بررسی مولفه های رصدی هلال شوال  ۱۴۴۱ می پردازیم:

مقارنه در ساعت ۲۲ و ۹ دقیقه روز جمعه  ۲ خرداد به وقوع می پیوندد و بر این اساس نقشه رویت پذیری هلال شعبان بر اساس معیار عوده در روزهای ۲ و ۳ خرداد به این صورت است:

بررسی رویت پذیری هلال شوال 1441

۲ خرداد ۱۳۹۹( مقارنه هنور رخ نداده است)

 

بررسی رویت پذیری هلال شوال 1441

۳ خرداد ۱۳۹۹

در روز جمعه ۲ خرداد در هنگام غروب خورشید هنوز مقارنه رخ نداده است و مقارنه برای ساکنان غربی کره زمین و غرب آمریکا در قبل از غروب خورشید رخ خواهد داد .اما روز شنبه ۳ خرداد هلال برای تمامی ساکنان آفریقا و جنوب غرب آسیا با چشم غیر مسلح قابل رویت خواهد بود .

مولفه های رصدی

محاسبات انجام شده بر اساس موقعیت جغرافیایی نیشابور انجام شده است:

بر اساس زمان مقارنه یعنی ۲۱ و ۹ دقیقه  اطلاعات رصدی در تاریخ های ۲ و ۳ خرداد در لحظه غروب خورشید به قرار زیر است:

بررسی رویت پذیری هلال شوال 1441

با توجه به مولفه های رصدی روز ۲ خرداد به دلیل عدم وقوع مقارنه هلالی تشکیل نشده است که رویت شود.اما روز شنبه ۳ خرداد  هلال به راحتی و در صورت شرایط جوی مناسب با چشم غیر مسلح قابل رویت خواهد بود.بنابراین آغاز ماه شوال یکشنبه ۴ خرداد ماه ۱۳۹۹ خواهد بود.

همانطور که در بررسی هلال رمضان گفته شد با توجه به اختلاف آغازین ماه در بحث رویت هلال ،ماه رمضان امسال  در کشور های شیعه  ۲۹ روز و در کشور های پیرو تقویم ام القرا  ۳۰روز بود.

بررسی رویت پذیری هلال شوال 1441

وضعیت رصدی هلال شوال ۱۴۴۱ در ۳ خرداد ۱۳۹۹ به افق نیشابور

 

                                                                                                                                                                                                      علیرضا خماریان

عضو گروه استهلال حکیم عمر خیام نیشابوری

بررسی رویت پذیری هلال رمضان ۱۴۴۱

هلال رمضان مثل هر سال با حواشی خودش از راه رسید. امسال نیز مانند سال های گذشته هلال جذابیت های خاص خودش را دارد که آن را جز بحث برانگیزترین هلال های هر سال می کند .

قبل از پرداختن به وضعیت هلال لازم است علت این بحث برانگیز بودن آن را خلاصه وار توضیح دهیم.چیزی که باعث این موضوع است زودتر اعلام شدن ماه رمضان در کشو رهای اطراف ماست. آیا آنها ماه را را زودتر از ما دیده اند؟

ذکر چند نکته در این باب ضرور ی به نظر می سد:

نکته اول در باب آغاز ماه رمضان است شروع ماه رمضان در کشورهای اطراف ایران بر مبنای دیدن هلال ماه نیست و صرفاً وقوع مقارنه قبل از غروب خورشید در شهر مکه را ملاک آغاز ماه قمری می دانند.(نکته :در تقویم قمری روز با غروب خورشید روز قبل آغاز می شود.)

نکته دوم در کشور ایران و تمامی کشورهای شیعه شروع ماه قمری با توجه به فقه شیعه منوط به دیده شدن  هلال ماه است .هلال ماه رمضان امسال یک هلال غیر قابل  رویت از نظر تمامی فاکتور های رصدی است و امکان دیدن آن حتی با وسایل اپتیک قوی غیر ممکن است.

این هلال در ایران دیده نخواهد شد ولی در کشور عربستان صرفاً به دلیل وقوع مقارنه قبل از غروب خورشید(یعنی روز ۴  اردیبهشت) روز بعد ( ۵ اردیبهشت)اول ماه رمضان اعلام می گردد  و در کشور ایران روز بعد(جمعه ۵ اردیبهشت) با رویت هلال فردای آن روز ( ۶ اردیبهشت)به عنوان اول ماه رمضان اعلام خواهد شد.

با توجه به همین قانون که عربستان رویت هلال را ملاک نمی داند  و می بایست مقارنه قبل از غروب خورشید رخ دهد در پایان این ماه نیز آنها با ما عید فطر اعلام خواهند کرد. چون مقارنه بعد از غروب خورشید ۲ خرداد در مکه رخ خواهد داد پس ۳ خرداد روز پایان رمضان  و ۴ خرداد عید فطر خواهد بود در این باره در مقاله بررسی وضعیت رصدی هلال شوال به تفصیل سخن خواهیم گفت.

نکته  مهم دیگر این است که بسیاری از کشورهای اسلامی در درتقویم مذهبی  , خود را پیرو عربستان می دانند و بدون در نظر گرفتن موقعیت خود هر چه را که عربستان و تقویم ام القرای عربستان اعلام نماید مبنای محاسبات تقویم مقری خود می دانند. پس تقریبا تمامی کشور های سنی مذهب همراه با عربستان رمضان و عید  فطر خود را برگزار می کنند اما کشور های شیعه با توجه به قوانین فقهی می بایست هلال را رویت کنند که به دلایل ذکر شده معمولا ممکن نمی شود و تقویم های ما با کشور های عربی سنی مذهب یک روز اختلاف دارد.

در صورت با توجه به مقدمات گفته شده به بررسی مولفه های رصدی هلال رمضان  ۱۴۴۱ می پردازیم:

مقارنه در ساعت ۵ و ۵۶ دقیقه روز پنج شنبه ۴ اردیبهشت ماه به وقوع می پیوندد و بر این اساس نقشه رویت پذیری هلال شعبان بر اساس معیار عوده در روزهای ۴ و ۵ اردیبهشت به این صورت است:

بررسی رویت پذیری هلال رمضان 1441

۴اردیبهشت ۱۳۹۹

 

بررسی رویت پذیری هلال رمضان 1441

۵ اردیبهشت ۱۳۹۹

در روز پنج شنبه ۴ اردیبهشت هلال فقط برای ساکنان غربی کره زمین و غرب آمریکا و با ابزار های رصدی قابل رویت خواهد بود.اما روز جمعه ۵ اردیبهشت هلال برای تمامی ساکنان آفریقا و جنوب غرب آسیا با چشم غیر مسلح قابل رویت خواهد بود .

مولفه های رصدی

محاسبات انجام شده بر اساس موقعیت جغرافیایی نیشابور انجام شده است:

بر اساس زمان مقارنه یعنی ۵ و ۵۶  دقیقه  اطلاعت رصدی در تاریخ های ۴ و ۵ اردیبهشت در لحظه غروب خورشید به قرار زیر است.

بررسی رویت پذیری هلال رمضان 1441
با توجه به مولفه های رصدی روز ۴ اردیبهشت هلال به هیچ عنوان قابل رویت نخواهد بود. اما روز جمعه ۵ اردیبهشت  هلال به راحتی و در صورت شرایط جوی مناسب با چشم غیر مسلح قابل رویت خواهد بود.بنابراین آغاز ماه رمضان شنبه ۶ اردیبهشت ماه ۱۳۹۹ خواهد بود.غیر قابل رصد بودن هلال در ۴ اردیبهشت و تفاوت آن با روز بعد در تصویر کاملا مشهود است.

بررسی رویت پذیری هلال رمضان 1441

وضعیت رصدی هلال رمضان ۱۴۴۱ در۴ و ۵ اردیبهشت ۱۳۹۹ به افق نیشابور

 

وضعیت رویت پذیری هلال رمضان در جهان طبق تقویم ام القرای عربستان به به شکل زیر است و مشخصا رویت آن را در منطقه ما غیر مکن می داند .اما توجه به مطالب ذکر شده آنها یک روز زودتر از ما رمضان را آغاز می کنند.

اما ما یک روز دیرتر و با آنها به پایان می رسنایم به عبارتی ماه رمضان در کشور های عربی ۳۰ روز و ایران و کشور های شیعه ۲۹ روز است.

بررسی رویت پذیری هلال رمضان 1441

 

 

علیرضا خماریان

عضو گروه استهلال حکیم عمر خیام نیشابوری

تلسکوپ ، ابزاری مخصوص شیفتگان آسمان شب ۱ (آشنایی اولیه)

در جهان امروز با پیشرفت علم و تکنولوژی، اختراعات بشر، علاوه بر پیشرفت چشمگیری که داشته اند، تنوع بسیار زیادی نیز پیدا کرده اند. قطعا تلسکوپ هم از این قاعده مستثنا نیست. شاید تا سال ها بعد از اختراع اولین تلسکوپ، مردم جهان حتی از وجود آن باخبر نبوده اند. اما با گذشت زمان تاکنون، نه تنها تلسکوپ ها رواج یافتند، بلکه انواع مختلفی از آنان تولید شد. امروزه دغدغه بسیاری از علاقمندان به آسمان شب، خرید تلسکوپ است. همانطور که در برنامه های رصدی، یکی از متداول ترین سوالات مردم، در رابطه با خرید تلسکوپ است. اما برای خرید یک تلسکوپ مناسب، باید نکات بسیار زیادی را در نظر گرفت. متاسفانه در بسیاری از موارد، مردم بخاطر عدم آشنایی کافی با اجزای یک تلسکوپ، محصولاتی  را خریداری می کنند که فقط باعث به هدر رفتن پولشان می شود. این خریداران دو دسته اند:

۱- دسته اول کسانی هستند که بدون هیچ تحقیقی به فروشگاه های نامعتبر ( مثل فروشگاه های اسباب بازی مطرح ) برای خرید مراجعه می کنند. این خرید ها بی کیفیت ترین تلسکوپ های بازار هستند. شاید قیمت آنها ارزان باشد اما خیلی زود تمام اجزای آنها فرسوده می شوند. ( البته اگر از کیفیت پایین اپتیک آنها صرف نظر کنیم! )

۲- دسته دوم کسانی اند، که برخلاف دسته اول هزینه هنگفتی برای تهیه تلسکوپ می پردازند. ما فرض میکنیم که فرد، از مکان معتبری اقدام به خرید کرده و تلسکوپ از بهترین کیفیت برخوردار است. اما باز هم به دلیل عدم آشنایی و نداشتن علم کافی، ممکن است تلسکوپی را خریداری کرده باشد که نه به کارش بیاید و نه طرز کار با آن را بداند. این در حالی است که شاید با نصف مبلغ پرداختی برای آن ، می توانست تلسکوپی را متناسب با شرایط خود با حتی کیفیت بیشتر خریداری کند.

بنابراین، مهم ترین نکته در خرید تلسکوپ، آشنایی با صفر تا صد آنهاست. ما قصد داریم تا در ۴  مقاله پیاپی، این صفر تا صد را به شما آموزش دهیم. در ابتدا به معرفی اجزای کلی یک تلسکوپ می پردازیم.

تلسکوپ، ابزاری مخصوص شیفتگان آسمان شب 1

شکل (۱)، اجزای کلی یک تلسکوپ

 

 

منظره یاب (finder) : این ابزار در تلسکوپ، همانند دوربین نشانه گیری اسلحه عمل میکند. تصاویر خروجی ازتلسکوپ، نمای بسیار بسته ای دارند؛ بنابراین به سادگی نمی توان تلسکوپ را به سمت سوژه رصدی( سیارات، کهکشان ها، … ) نشانه گرفت. اما منظره یاب میدان دید بسیار باز تری دارد. همچنین درون این دوربین های کوچک  یک علامت + درمرکز میدان دید وجود دارد تا راحت تر سوژه مورد نظر را بیابید. البته باید این دوربین کوچک را با استفاده از پیچ های نگه دارنده ای که دارد کالیبره کرد ( با لوله تلسکوپ هم خط کرد). در غیر این صورت باز هم در نشانه گیری، به مشکل برخورد خواهیم کرد.

مقر  : مقر یک رابط  بین سه پایه و لوله تلسکوپ است. مقر ها به طورکلی به دو دسته سمتی-ارتفاعی و استوایی تقسیم می شوند. در حقیقت این مقر است که به لوله تلسکوپ قابلیت حرکت کردن را می دهد. اما شیوه حرکت لوله تلسکوپ، بسته به نوع مقر است. ( مقر ها در مقاله دوم به طور کامل بررسی خواهند شد. )

سه پایه  : همانطور که مشخص است، این بخش وظیفه نگه داشتن مقر و تلسکوپ را دارد و هرچه محکم تر و سنگین تر باشد مقاومت بیشتری در برابر باد خواهد داشت.( اگر سه پایه سبک باشد، در هنگام وزش باد، لوله تلسکوپ به لرزش در خواهد آمد و تصویر خروجی نیز دچار لرزش شدید خواهد شد.)

لوله تلسکوپ : این لوله ومحتویات آن مهمترین بخش مقاله هستند. باقی موارد، یا به استقرار تلسکوپ مربوط هستند و یا لوازم  جانبی محسوب می شوند. سه اپتیک اصلی تلسکوپ ها  ( شکستی، بازتابی و ترکیبی) هستند، که هر کدام از این اپتیک ها دارای زیر شاخه های دیگری هستند.( در مقاله سوم این زیر شاخه ها بررسی خواهند شد.) به طور کلی در تلسکوپ ها از دو ابزار آیینه و عدسی استفاده می شود. اما در این مقاله به معرفی رایج ترین اپتیک تلسکوپ ها یعنی اپتیک شکستی و اپتیک بازتابی می پردازیم.

 

اپتیک شکستی:

این نوع از تلسکوپ ها، در حقیقت همان تلسکوپ هایی هستند که اکثر ما می شناسیم. ابزار مورد استفاده در این اپتیک، عدسی است. و چون عدسی پرتو های نور را دچار شکست ( انحراف ) میکند این نوع از اپتیک شکستی نامیده می شود.

تلسکوپ، ابزاری مخصوص شیفتگان آسمان شب 1 (آشنایی اولیه)

شکل (۲)، دیاگرام یک تلسکوپ شکستی

 

تلسکوپ، ابزاری مخصوص شیفتگان آسمان شب 1 (آشنایی اولیه)

شکل (۳)، نمای آشنای یک تلسکوپ شکستی

 

اپتیک بازتابی :

علی رغم اینکه تلسکوپ های شکستی در میان مردم بیشتر جا افتاده اند، اما تلسکوپ های بازتابی در دنیای نجوم آماتوری بسیار پر کاربردتر هستند. به گونه ای که در تمام رصد خانه های جهان از اپتیک بازتابی استفاده می شود. این نوع از تلسکوپ ها با آیینه و بازتاب نور سر و کار دارند. اما چه چیزی باعث برتری اپتیک بازتابی بر اپتیک شکستی شده است؟

مسئله به هزینه تولید باز می گردد. برای تولید هم عدسی و هم آیینه باید یک شیشه دایره ای را تراش داد؛ با این تفاوت که در عدسی ها باید هر دو طرف شیشه و در آیینه ها تنها یک طرف شیشه تراش بخورد. در ادامه به این موضوع اشاره خواهیم کرد که مهم ترین مشخصه یک تلسکوپ، قطر دهانه آن است. حالا فرض کنید قصد داریم یک عدسی و یک آیینه تلسکوپ را با قطر ۶ اینچ تراش دهیم. طبق توضیحات داده شده، تهیه یک عدسی ۶ اینچی، نسبت به یک آیینه ۶ اینچ، هزینه بیشتری می طلبد. بنابراین بهترین کار این است که با هزینه تولید یک عدسی ۶ اینچ، مثلا یک آیینه ۸ اینچ بسازیم. در این صورت هم هزینه کمتری صرف می کنیم و هم به قطر دهانه بیشتری دست می یابیم. البته اپتیک بازتابی مزایای دیگری نیز دارد که فعلا نیازی به مطرح کردن آنها نیست.

تلسکوپ، ابزاری مخصوص شیفتگان آسمان شب 1 (آشنایی اولیه)

شکل (۴)، دیاگرام یک تلسکوپ بازتابی

 

همانطور که مشاهده می کنید، طرز کار این تلسکوپ ها به این صورت است که یک آیینه مقعر در انتهای لوله، پرتو های نور ورودی را بازتاب میکند تا به آیینه ثانویه برسد. آیینه ثانویه، یک آیینه بیضی شکل و تخت است که با زاویه ۴۵ درجه، پرتو های نور بازتاب شده از آیینه مقعر را به سمت عدسی چشمی هدایت می کند. یک تفاوت اساسی این تلسکوپ ها با تلسکوپ های شکستی همین مکان خروج نور است. در تلسکوپ های شکستی، نور از ابتدای لوله وارد شده و از انتها نیز خارج می گردد. اما در تسکوپ های بازتابی، نور از بدنه لوله خارج می شود. البته در رصد خانه ها این مدل برقرار نیست. به این شکل که در تلسکوپ های رصدخانه ای، آیینه ثانویه زاویه ندارد  و  مرکز آیینه مقعر هم سوراخ است. بنابر این باز هم نور، از انتها خارج می شود. ( مانند اپتیک های ترکیبی که در مقاله سوم به آنها اشاره خواهیم کرد.) شکل (۱)،  یک تلسکوپ بازتابی را نشان می دهد.

 

مشخصات فنی تلسکوپ:

اگر تاکنون برای خرید تلسکوپ به سایت های خرید و فروش آنها مراجعه کرده باشید، قطعا در بخش مشخصات فنی  واژگانی را دیده اید که برایتان بسیار گیج کننده بوده اند. واژگانی از قبیل: فاصله کانونی، نسبت کانونی، توان تفکیک، دقیقه یا ثانیه قوسی و … . آشنایی با پارامتر های یک تلسکوپ تقریبا ۵۰ درصد از تمام علمی است، که برای خرید یک تلسکوپ به آن نیاز دارید! پس لطفا این بخش را با دقت زیادی مطالعه کنید! در ادامه به معرفی مهمترین معیار های یک تلسکوپ می پردازیم.

 

قطر دهانه تلسکوپ :

این پارامتر، همانطور که از نامش پیداست مربوط به قطر آیینه یا عدسی تلسکوپ است. به جرات می توان گفت تمام پارامتر های دیگر، به همین قطر دهانه وابسته اند. اما اثر اصلی آن مربوط به میزان نور ورودی به تلسکوپ است. هرچه قطر آیینه یا عدسی بیشتر باشد، میزان نور ورودی به تلسکوپ نیز بیشتر خواهد بود و این موضوع  باعث می شود تا شما بتوانید اجرام کم نور تری را در آسمان رصد کنید. باید بدانید که رصد کردن آسمان، تنها به ماه و سیارات ختم نمی شود. بلکه اجرام عمق آسمان ( کهکشان ها، سحابی ها، خوشه های ستاره ای و…) که  بر خلاف سیارات بسیار کم نورتر هستند، مهمترین سوژه های رصدی هستند. تا جایی که در همه مسابقات رصدی معتبر (مانند ماراتن مسیه و استارکاپ) شما باید اجرام عمق آسمان را رصد کنید و هیچ سیاره ای در لیست رصد مسابقه وجود ندارد! پس اگر قطر دهانه تلسکوپ شما زیاد باشد می توانید تعداد بیشتری از این اجرام را رصد کنید. قطر دهانه تلسکوپ های بازتابی معمولا با واحد اینچ و در تلسکوپ های شکستی با میلی متر بیان می شود. البته واحد اینچ، واحد رایج برای بیان قطر دهانه است. درحالی که در تمام سایت ها و حتی بدنه تلسکوپ ها،  قطر دهانه به میلی متر ذکر شده است. همچنین این پارامتر با حرف اختصاری D بر روی بدنه تلسکوپ درج شده است.

 

توان تفکیک تلسکوپ:

 در ابتدا، تفکیک را تعریف می کنیم. تصور کنید که شب است و کنار جاده ای هستید. در همین حال یک خودرو از کنار شما عبور میکند. شما دو چراغ عقب خودرو را که از شما دور می شود مشاهده می کنید. تا خودرو به قدری از شما دور می شود که دیگر دو چراغ از دید شما، تبدیل به یک چراغ شده اند.  در این حالت چشم شما قدرت تفکیک دو چراغ خودرو را ندارد.

قبل از تعریف توان تفکیک لازم است تا با واحد ان آشنا شوید. توان تفکیک برای تلسکوپ، معمولا بر حسب ثانیه قوسی (arc seconds) بیان می شود. اما ثانیه قوسی  به چه معناست؟ هر دایره شامل ۳۶۰ درجه است. هر درجه شامل ۶۰ دقیقه قوسی  و هر دقیقه قوسی شامل ۶۰  ثانیه قوسی است. حال همین نسبت ها در آسمان نیز برقرارند. چراکه دور تا دور آسمانی که ما مشاهده میکنیم نیز شامل ۳۶۰ درجه است. برای مثال قطر ماه و خورشید در آسمان، نیم درجه است. یعنی ۳۰ دقیقه قوسی یا ۱۸۰۰ ثانیه قوسی. نماد دقیقه قوسی (‘) و نماد ثانیه قوسی (“) است. کاربرد این یکا ها فقط به توان تفکیک ختم نمی شود. بلکه برای مختصات جغرافیایی مکان های زمین و مختصات اجرام در آسمان، نیز کاربرد دارند.

حال به تعریف توان تفکیک می پردازیم. وقتی می گوییم توان تفکیک این تلسکوپ یک ثانیه قوسی است، یعنی میتواند تا این میزان از جدایی زاویه ای را تشخیص دهد. برای مثال اگر فاصله ظاهری دو ستاره در آسمان، ۱ ثانیه قوسی باشد این تلسکوپ میتواند این دوستاره را از یکدیگر تشخیص دهد اما اگر همان فاصله به نیم ثانیه قوسی کاهش پیدا کند، تلسکوپ آن دو ستاره را یک ستاره نشان خواهد داد. اثر این پارامتر در آشکار سازی جزییات، نقش به سزایی دارد و هرچه مقدار عددی آن کمتر باشد، قدرت تفکیک بیشتر است.

 

حد قدر:

برای درک این پارامتر اول باید با مفهوم قدر آشنا شوید. در نجوم برای بیان میزان روشنایی اجرام آسمانی از واحدی به نام قدر استفاده می گردد. به این صورت که هر چه به سمت اعداد منفی برویم، نشان دهنده پرنور تر شدن جرم و هرچه به سمت اعداد مثبت برویم نشانه کم نورتر شدن جرم است. برای مثال قدر خورشید ۲۷- ، قدر ماه کامل۱۳-، قدر سیاره مشتری ۱- و قدر کهکشان آندرومدا ۳+ است. اما حد قدر یعنی بیشترین قدر قابل مشاهده. برای مثال اگر حد قدر تلسکوپی، ۱۴ باشد به این معناست که این تلسکوپ توانایی رصد اجرام تا قدر ۱۴ و کمتر را دارد.( حد قدر چشم انسان در ایده آل ترین شرایط ممکن ۷+ و در شرایط عادی ۵/۵+ است ). شاید تاکنون اصطلاح حد قدر را برای آسمان هم شنیده باشید. برای مثال اگر بگوییم، حد قدر آسمان نیشابور، ۴+ است، یعنی در آسمان نیشابور، ستارگان تا این قدر قابل مشاهده اند. این پارامتر رابطه ای نا گسستنی با قطر دهانه دارد.

تلسکوپ، ابزاری مخصوص شیفتگان آسمان شب 1 (آشنایی اولیه)

شکل (۵)، قدر ظاهری برخی از اجرام آسمانی، از چپ به راست: خورشید، ماه کامل، سیاره زهره، ستاره شباهنگ، ستاره قطبی، حد قدر چشم غیر مسلح، تلسکوپ فضایی هابل.

 

فاصله کانونی تلسکوپ :

 فاصله کانونی یعنی فاصله نقطه کانونی شدن پرتو های نور، تا عدسی یا آیینه تلسکوپ. این پارامتر همواره با میلی متر بیان می شود و با حرف اختصاری F بر روی بدنه تلسکوپ درج شده است. فاصله کانونی تلسکوپ ها معمولا بین ۵۰۰ تا ۱۵۰۰ میلی متر است. ( این مقدار در تلسکوپ های ترکیبی به ۴۰۰۰ میلی متر هم می رسد.) اما اثر این پارامتر به بزرگنمایی مربوط می شود. همراه همه تلسکوپ ها، دو عدد چشمی( لنز) ۱۰ و ۲۵ میلی متر وجود دارد. این عدد ۱۰ و ۲۵ میلی متر نشان دهنده فاصله کانونی چشمی ( و نه تلسکوپ) است. حال برای به دست آوردن بزرگنمایی تصویری که از پشت چشمی تلسکوپ مشاهده می کنید، باید فاصله کانونی تلسکوپ را بر فاصله کانونی چشمی تقسیم کنید. برای مثال اگر فاصله کانونی تلسکوپی ۱۰۰۰ میلی متر باشد و شما در حال تماشای یک جرم آسمانی با چشمی ۱۰ میلی متر باشید، بزرگنمایی تصویر شما ۱۰۰ برابر است. حال اگر با تلسکوپی دیگر با فاصله کانونی ۱۲۰۰ میلی متر همان شرایط را ایجاد کنیم بزرگنمایی ما ۱۲۰ برابر خواهد بود. پس به طور کلی داریم:

 

فاصله کانونی چشمی /فاصله کانونی تلسکوپ= بزرگنمایی

 

نسبت کانونی تلسکوپ :

نسبت فاصله کانونی تلسکوپ به قطر دهانه آن،  نسبت کانونی نامیده می شود. این پارامتر بیشتر بر روی میدان دید و میزان درخشندگی اجرام رصدی تاثیر می گزارد. به گونه ای هرچه نسبت کانونی کوچکتر باشد، میدان دید بیشتر و هرچه بیشتر باشد میدان دید کمتر است. ناگفته نماند که اگر به رصد اجرام عمق آسمان علاقه دارید بهتر است به سراغ تلسکوپ هایی بروید که علاوه بر قطر دهانه بالا، نسبت کانونی پایینی هم داشته باشند.  برای به دست آوردن نسبت کانونی تلسکوپ از فرمول پایین استفاده میکنیم:

 

قطر دهانه /فاصله کانونی = نسبت کانونی تلسکوپ

 

کم اهمیت ترین پارامتر، بزرگنمایی! :

همیشه به یاد داشته باشید که در خرید ، چیزی که اصلا نباید فریبش را بخورید همین بزرگنمایی است. خیلی از فروشندگان نامعتبر اعداد غیر واقعی را به این بخش اختصاص می دهند تا توجه شما را جلب کنند. در حقیقت همه تلسکوپ ها یک میزان بزرگنمایی مجاز دارند. به این صورت که برای هر اینچ قطر دهانه، می توان ۵۰ برابر بزرگنمایی در نظر گرفت. معمولا برای افزایش بزرگنمایی، از چشمی های با فاصله کانونی پایین و یا بارلو ها استفاده می شود. بارلو ها، لنز های جانبی هستند که بر روی آنها ۲x  ، ۳x ،۵x  و …. حک شده. بارلو ها در حقیقت فاصله کانونی تلسکوپ را به همان نسبت ضریب x بیشتر می کنند. برای مثال اگر فاصله کانونی تلسکوپی ۱۰۰۰ باشد و از یک بارلوی دو برابر استفاده کنید، فاصله کانونی به ۲۰۰۰ میرسد و در نتیجه بزرگنمایی دوبرابر خواهد شد. حال اگر با راه های ذکر شده بزرگنمایی را از حد مجاز بیشتر کنید تصویر شما تار خواهد شد. برای به دست آوردن بزرگنمایی مجاز تلسکوپ از فرمول زیر استفاده کنید:

 

۵۰  × قطر دهانه ( برحسب اینچ ) = بزرگنمایی مجاز تلسکوپ

 

 

باز هم گوشزد میکنیم که خرید تلسکوپ کار راحتی نیست و نیاز به علم زیادی دارد.

در پایان، لطفا تا زمان انتشار مقاله دوم ( مقر ها) این مقاله را چندین بار و با دقت مطالعه کنید.

 

محمد حسین سنائی پور

بررسی رویت پذیری هلال شعبان ۱۴۴۱

هلال ماه شعبان از مولفه های رصدی بسیار قابل قبولی برخوردار است که می توان از آن به عنوان یک هلال تمرینی برای رصد گران مبتدی یاد کرد. با توجه به این که هلال رمضان و شوال در پیش است می توان از این هلال برای تست ابزار ها  و مکان یابی مناسب جهت رویت هلال رمضان استفاده کرد.

مقارنه در ساعت ۱۳و ۵۸ دقیقه روز سه شنبه ۵ فروردین ماه ۱۳۹۹ به وقوع می پیوندد و بر این اساس نقشه رویت پذیری هلال شعبان بر اساس معیار عوده در روزهای ۵ و ۶ فروردین به این صورت است:

وضعیت رویت پذیری در 5 فروردین 1399

وضعیت رویت پذیری در ۵ فروردین ۱۳۹۹

 

وضعیت رویت پذیری در 6 فروردین 1399

وضعیت رویت پذیری در ۶ فروردین ۱۳۹۹

در روز  ۵ فروردین هلال فقط برای ساکنان غربی کره زمین و غرب آمریکا و با بازار یهای رصدی قابل رویت خواهد بود.اما روز چهارشنبه ۶ فروردین هلال برای تمامی ساکنان آفریقا و جنوب غرب آسیا با چشن غیر مسلخ قابل رویت خواهد بود .

 

مولفه های رصدی

محاسبات انجام شده بر اساس موقعیت جغرافیایی نیشابور انجام شده است:

بر اساس زمان مقارنه یعنی ۱۳و ۵۸ دقیقه  اطلاعت رصدی در تاریخ های ۵ و ۶ فروردین ۱۳۹۹ به قرار زیر است.

مولفه های رصدی هلال شعبان 1441

با توجه به مولفه های رصدی روز ۵ فروردین ۱۳۹۹ هلال به هیچ عنوان قابل رویت نخواهد بود. اما روز چهارشنبه ۶ فروردین ۱۳۹۹ هلال به راحتی و در صورت شرایط جوی مناسب با چشم غیر مسلح قابل رویت خواهد بود.بنابراین آغاز ماه شعبان پنج شنبه ۷ فروردین ماه ۱۳۹۹ خواهد بود.

هلال شعبان 1441

علیرضا خماریان

عضو گروه استهلال حکیم عمر خیام نیشابوری

فضانورد شدن؛به حقیقت پیوستن یک رویای دیرینه

مقدمه:

هر روز، ما آدمیان با مشغله های خود، به زندگی کردن ادامه می دهیم و همین مشغله ها دلیلی برای زنده بودن و تلاش کردن ماست. شب هنگام، فارغ از مشغله های روزانه به بالای سر خود نگاه می کنیم و دنیایی وسیع و بی حد و مرز، ما را مدهوش خود می کند! بدون شک بیشتر ما خود را خارج از مرز های زمین با لباسی مخصوص و کپسولی از گاز حیات بخش، تصور کرده ایم. قطعا روز هایی را سپری کرده ایم که خیال پرواز درمیان ستاره ها را داشته ایم! غافل از آنکه حتی پرواز تا ماه برای انسان هزینه های فراوانی دارد. زمانی عده ای از ما رویای فضانورد شدن را در سر می پروراندیم…بی آنکه سختی های راه را بدانیم، بی آنکه از خطرات آن مطلع باشیم!

اما به راستی چگونه می توان فضانورد شد؟!!

اما به راستی چگونه می توان فضانورد شد؟!!

 

فضا کجاست و در آن چه چیزی وجود دارد؟

به طور کلی فضا، به خارج از جو زمین فضا گفته می شود. اما ما نمی توانیم بگوییم که جو کجا تمام می شود. درواقع هیچ مرز مشخصی برای جو وجود ندارد اما به طور قراردادی ۱۰۰ کیلومتر بالاتر از سطح دریا را فضا می نامیم و در آنجا جو زمین را تمام شده می دانیم!

فضای خارج از جو زمین ویژگی های مخصوص به خودش را دارد. در آن منطقه هیچ اکسیژنی برای نفس کشیدن وجود ندارد و به دلیل نبود اکسیژن نور خورشید پراکنده نمی شود و آسمان سیاه رنگ است. منتشر نشدن صدا، یکی دیگر از ویژگی های فضا است. صوت یک موج مکانیکی است و برای منتشر شدن نیاز به محیط مادی دارد. در خارج از جو، فاصله بین مولکول ها بسیار زیاد است! بنابراین صوت منتشر نمی شود!

فضای بیرونی زمین دارای ذراتی با چگالی بسیار کم (مانند هیدروژن، هلیوم، گرد و غبار و …) است. علاوه بر این ذرات، مقدار قابل توجهی از تابش های الکترومغناطیس، نوترینو ها، و دیگر تشعشات کیهانی در فضا وجود دارند. جالب است بدانید که اگر تمام ستاره ها، سیارات و اقمارشان، سیارک ها و هر آنچه خارج از جو زمین دیده می شود را کنار یکدیگر جمع کنیم تنها ۴ درصد از کل کیهان را تشکیل می دهند. طبق نمودار زیر، از ۹۶درصد باقی مانده ۲۲ درصد سهم ماده تاریک و ۴۴ درصد سهم انرژی تاریک است که هنوز برای بشر قابل درک نیستند.

نمودار اجزای هستی (فضانورد شدن؛به حقیقت پیوستن یک رویای دیرینه)

“نمودار اجزای هستی”

 

چرا خارج از جو را کاوش می کنیم؟

ممکن است این سوال برای شما پیش بیاید که با توجه به هزینه های گزاف کاوش خارج از جو و مشکلات فراوان بر روی زمین، چرا باید انرژی خود را صرف خارج از زمین بکنیم و هزینه های آن را متحمل شویم!

باید با چند حقیقت آشنا شویم و با آن ها به سوال خود پاسخ دهیم. قطعا زمین روزی نابود می شود! ما برای ادامه حیات نسل های بعد از خود، نیاز به مکانی داریم که تقریبا شرایط زمین را داشته باشد و انسان بتواند در آنجا زندگی کند. برای پیدا کردن چنین مکانی، بی شک باید خارج از جو های زمین را جست و جو کنیم و راه هایی پیدا کنیم تا بتوانیم به نیاز های اصلی خود پاسخ دهیم.

همچنین با جست و جو خارج از جو زمین می توانیم تهدیدات زمین را شناسایی کنیم و راه حل هایی برای مقابله با آن ها بسنجیم. علاوه بر این ایستگاه فضایی بین المللی مکانی است که به بررسی نیاز های انسان و تحقیقاتی که با وجود جاذبه ممکن نیست، می پردازد.

اما علاقه انسان ها به کشف دنیای خارج از زمین و کنجکاوی او عامل دیگری است تا مرز های پروازش را جا به جا کند.

در ادامه به بررسی شغل فضانوردی می پردازیم …

 

فضانورد کیست؟

به طور خلاصه فضانورد شخصی آموزش دیده است که به عنوان فرمانده، خلبان، خدمه عادی و…در فضاپیما مشغول به کار است. اما در تعریفی دقیق تر هر فردی بتواند در ارتفاع بیشتر از ۱۰۰ کیلومتری سطح دریا پرواز کند، فضانورد تلقی می شود. این ارتفاع منصوب به خط کارمان است که خط جدا کننده اتمسفر زمین از فضا می باشد. این ناحیه واقع در ۱۵کیلومتر بالاتر از آخرین لایه اتمسفر زمین (مزوسفر) است.

لایه های اتمسفر زمین (فضانورد شدن؛به حقیقت پیوستن یک رویای دیرینه)

“لایه های اتمسفر زمین”

 

امروزه دو نوع فضانورد برای سفر های فضایی انتخاب می شوند

۱٫ فضانوردان متخصص ماموریت: این فضانوردان برای انجام آزمایشات، پرتاب ماهواره ها و حفظ فضاپیما و تجهیزات با خلبانان کار می کنند. فضانوردان متخصص ماموریت همچنین می توانند به عنوان مربی فضانوردان کارآموز فعالیت کنند.

۲٫ خلبانان فضانورد: این فضانوردان به عنوان خلبان فضایی و خلبانان و فرماندهان ایستگاه فضایی بین المللی خدمت می کنند. آنها مسئول خدمه، مأموریت، موفقیت مأموریت و ایمنی پرواز هستند .

 

چگونه فضانورد شویم؟

موارد زیر شرایطی است که سازمان فضایی ناسا برای داوطلبین فضانوردی تعیین کرده است:

۱٫ داشتن یک مدرک فوق لیسانس، مهندسی، فیزیک، زیست شناسی ، کامپیوتر یا ریاضیات و یا هرگونه مدرک مرتبط با فضانوردی از یک موسسه معتبر.

۲٫ داشتن حداقل دو سال سابقه کار حرفه ای بعد از دریافت مدرک و یا وجود حداقل ۱۰۰۰ساعت پرواز با هواپیمای جت در رزومه شخصی.

۳٫ داشتن توانایی فیزیکی لازم؛ برای مثال هر دو چشم شما باید دارای دید طبیعی (با حدت بینایی ۲۰/۲۰) باشند و فشار خون در حالت نشسته از ۱۴۰ روی ۹۰ بیشتر نشود.

۴٫ یک شهروند آمریکایی باشید.

همچنین داوطلبان فضانوردی باید توانایی رهبری و روحیه کار تیمی را داشته باشند.

اگر شما شرایط این را دارا هستید می توانید برای فضانورد شدن از طریق لینک زیر اقدام کنید.

https://www.usajobs.gov/GetJob/ViewDetails/561186900

 نحوه انتخاب فضانوردان توسط ناسا:

پس از ارسال درخواست های فضانوردی، هیئت انتخاب فضانوردان ناسا درخواست ها را بررسی و شرایط هر کدام از داوطلبان را مورد بررسی قرار می دهند. (در سال ۲۱۰۹ رکورد ۱۸۳۰۰ درخواست توسط ناسا ثبت شده است). سپس ناسا دسته کوچکی از کسانی را که دارای بهترین شرایط هستند برای مصاحبه دعوت می کند. اما از میان این مصاحبه کنندگان تنها نیمی از آنان برای مصاحبه دوم فراخوانده می شوند. درنهایت فضانوردان جدید از میان این گروه انتخاب خواهند شد. اما این پایان کار نیست!

+ آموزش های پایه ای:

فضانوردان انتخابی باید به مدت ۲ سال، اصول پایه فضانوردی را بیاموزند. برخی از این اصول عبارتند از راهپیمایی فضایی، خلبانی جت T-38، کنترل کردن بازوی رباتیک و…

حال به بررسی دقیق تر این آموزش ها می پردازیم. فضانوردان علاوه بر علم و دانش باید مهارت های دیگری را نیز بیاموزند. از جمله:

۱٫آنها باید برخی از مهارت های اولیه پزشکی را بیاموزند.

۲٫ فضانوردان برای افزایش اعتماد به نفس خود، باید در کلاس های سخنرانی شرکت کنند و در جمع سخنرانی کنند، تا اگر زمانی در شرایط اورژانسی قرار گرفتند، از اعتماد به نفس کافی برای مقابله با آن شرایط برخوردار باشند.

۳٫ اگر قرار است که شما یکی از خدمه ایستگاه فضایی بین المللی (ISS) باشید باید به زبان روسی مسلط باشد و به کلاس های آموزش زبان روسی بروید.

۴٫ فضانوردان باید با برخی از فضاپیما های شبیه سازی شده تمرین کنند تا آنچه را که قرار است در فضا انجام دهند از پیش تجربه کرده باشند. همچنین آن ها نحوه کار با شاتل های فضایی و قسمت های مختلف ایستگاه فضایی را می آموزند .

مکانی ملقب به (SPACE VEHICLE MOCKUP FACILITI ) که فضانوردان در آن به تمرین با وسایل شبیه سازی شده می پردازند

“مکانی ملقب به (SPACE VEHICLE MOCKUP FACILITI ) که فضانوردان در آن به تمرین با وسایل شبیه سازی شده می پردازند”

 

۵٫تمرین در شرایط بی وزنی نسبی (micro gravity)

راه های زیادی برای ایجاد شرایط بی وزنی (ریز گرانش) وجود دارد. برای مثال هواپیمای KC-135 یا همان تصویر یک Vomit Comet یکی از راه هایی است که با استفاده از آن فضانوردان را در شرایط بی وزنی قرار می دهند.

تصویر یک Vomit Comet (فضانورد شدن؛به حقیقت پیوستن یک رویای دیرینه)

“تصویر یک Vomit Comet”

نحوه ایجاد شرایط بی وزنی توسط این هواپیما به این صورت است که هواپیما ابتدا با سرعت و شیب زیاد اوج می گیرد و سپس مجددا به سمت زمین شیرجه می رود. شاید تا کنون این شرایط را برای یکی دو ثانیه در خودروی شخصی خود، هنگام عبور از یک تپه، تجربه کرده باشید. عکس زیر نشان می دهد زمانی که هواپیما در بیشترین ارتفاع خود قرار دارد، فضانوردان بین ۲۰ تا ۲۵ ثانیه در حالت بی وزنی قرار می گیرند.

محدوده (Zero g ) نشان دهنده شرایط بی وزنی است (فضانورد شدن؛به حقیقت پیوستن یک رویای دیرینه)

“محدوده (Zero g ) نشان دهنده شرایط بی وزنی است.”

 

شرایط فضانوران هنگام بی وزنی در این هواپیما (فضانورد شدن؛به حقیقت پیوستن یک رویای دیرینه)

“شرایط فضانوران هنگام بی وزنی در این هواپیما”

 

+ فاز دوم آموزش:

پس از اتمام آموزش اولیه، کارآموزان، با فضانوردان باتجربه گروه بندی می شوند و با کمک آنها در انواع فعالیت های مربوط به قبل از پرتاب، پرتاب، مدار، فرود آمدن مهارت پیدا می کنند .

+ آموزش های پیشرفته ماموریت:

در این مرحله (که تقریبا ده ماه طول می کشد) فضانوردان خدمه و مأموریت، وظایف خود را دریافت میکنند. آنها بر روی تمرینات، فعالیت ها و آزمایش هایی که مستقیم ا با مأموریت خود مرتبط هستند تمرکز می کنند و خود را با ابزارهای قدرت وپ سایر وسایل ویژه ای که در طول ماموریت خود از آنها استفاده می کنند، آشنا می کنند.

در پایان فضانوردان تاکید می کنند که کلید موفقیت آن ها این بوده است که در بسیاری از زمینه ها حتی در زمان تحصیل خود همیشه پیگیر و درگیر بوده اند، همیشه عضو فعال تیم بوده اند و هرگز از یادگیری متوقف نشده اند.

آیا این ویژگی ها شما را توصیف می کنند؟ اگر پاسخ شما مثبت است، شما شرایط ابتدایی فضانورد شدن را دارید!

 منابع:

http://www.nasa.gov

http://www.space.com

http://www.careerexplorer.com

http://www.wikipedia.org

گردآورندگان: محمدحسین سنایی پور، هدی بکاولی

آیا ما تنها هستیم؟!(یوفو یا فرازمینی)

مقدمه:

ما آدمیانی هستیم که در سیاره زمین، در نزدیکی ستاره ای حیات بخش به نام خورشید خانه گزیده ایم. ماه و سایر سیارات منظومه شمسی در کنار ما، همانند یک خانواده، روزگار می گذرانند و همه ما در محله ای به نام بازوی دوم کهکشان راه شیری، به زندگی خود ادامه می دهیم.

اما در این محله و حتی خارج از این محله همسایگانی داریم که برای دیدن آن ها باید هزاران سال در حرکت باشیم. ستارگان و سیاراتی که تنها تصویر آن ها را دیده ایم و گاهی با استفاده از طیف سنج ها خصوصیات آن ها را درک کرده ایم! سیاراتی که ممکن است خانه ی گونه جدیدی از موجودات باشد! به راستی ممکن است سیارات همسایه، خالی از سکنه نباشند؟ ممکن است در این دنیای پهناور زمین و خورشید دیگری، پذیرای موجوداتی همانند ما باشند؟ آیا آنان از وجود ما، فرزندان زمین، مطلع هستند؟ تا به حال فکر کرده اید که شاید ما در کیهان تنها نباشیم؟

یوفو یا فرازمینی؟

به طور کلی یوفو ها با فرازمینی ها متفاوت هستند. یوفو از نظر لغوی (UFO: unidentified flying object) به معنای اشیا پرنده ناشناس است که این اشیا شبیه به اشیا ساخته شده به دست بشر نیست.

گزارش های مربوط به یوفو ها نیز در طول زمان یکسان نبوده و در سال اخیر این گزارشات رشد عجیبی داشته اند.

یوفو یا فرازمینی
نمودار گزارشات مربوط به یوفو ها

یوفو ها نیز مانند ما انسان ها دوره تغییرات داشتند و تغییر شکل آن ها برای آدمیان واضح بوده است. آن ها در ابتدا به شکل سیگار برگ بوده اند و امروزه بیشتر شبیه به نور هستند.

یوفو یا فرازمینی
نمودار اشکال گزارش شده از مشاهده یوفوها

فرازمینی ها یا با اختصار ای تی ها(ET) موجوداتی هستند که وجود آن ها هنوز اثبات نشده است. هر چند از گذشته تاکنون افسانه ها و داستان های زیادی پیرامون ای تی ها گفته شده است اما هنوز هیچ مدرکی دال بر وجود این موجودات وجود ندارد.

تاریخچه یوفو ها:

واژه یوفو در سال ۱۹۵۳ اولین بار توسط نیروی هوایی ایالت متحده ابداع شد و به معنای هر نوع هواپیما یا موشک است که با نمونه های شناخته شده مطابقت نداشته باشد.

بیش از ۹۰ درصد مطالعات روی یوفو ها نشان می دهد، اشیائی معمولی بوده اند؛ مثل شهاب سنگ، دنباله دار، بالون، ماهواره و…اما ۱۰ درصد باقی مانده هیچ توجیه قابل قبولی نداشتند.

در دوران قبل از میلاد این پدیده ها، نماد های ماورایی، فرشتگان یا سایر سنبل های مذهبی شان بوده اند. اما برخی از محققان یوفو، شباهت هایی بین نماد ها و نقاشی های مذهبی بر روی دیواره ی غار ها و گزارش امروزی یوفو ها یافتند که شک وجود یوفو ها را به واقعیت نزدیک تر می کند!

اما باید دقت کنیم که ادعا های خارق العاده نیازمند شواهد فوق العاده هستند :)

نمونه هایی از یوفو های مشاهده شده:

در طول تاریخ به طور مداوم در نقاط مختلف کره زمین، گزارش هایی از مشاهده یوفو ها بوده است.

در کتاب توطئه پرواز نوشته دونالدکیهور نمونه ای از این گزارش ها آمده است.

” در عصر روز ۲۳ نوامبر سال ۱۹۵۳، وقتی در میشیگان خورشید غروب کرده بود، ناگهان یک سیگنال ناشناخته روی صفحه رادار مشاهده شد. این شی در مکانی در حال پرواز بود که هیچ هواپیمایی نزدیکش نبود. بلافاصله یک هواپیما به آن منطقه اعزام می شود. هواپیما هر چه به سمت شی ناشناس حرکت می کند، آن شی تغییر مسیر می دهد و به سمت دریاچه سوپریر حرکت می کند و جت با سرعت ۶۷/۸۰۴ کیلومتر بر ساعت در حال تعقیب آن بوده است. بعد از ۹ دقیقه تعقیب، خلبان در حال مکالمه با برج مراقبت بوده است که ناگهان ارتباط او قطع می شود.

(هدف باید بصری باشد، هنوز هم تحمل………………..)

این جمله ای بود که هیچگاه خلبان نتوانست آن را کامل کند. روی رادار برج مراقبت ناگهان دو هدف به هم برخورد کرده، ادغام می شوند و از دید همگان ناپدید می شوند. بعد از این اتفاق، بلافاصله هواپیما های جست و جوگر، جست و جوی خود را آغاز کردند؛ اما هیچ ردی از مردان مفقود شده، جت یا یوفو پیدا نشد.”

یا نمونه دیگر آن در شهر نورمبرگ…

” در روز ۱۴ آوریل سال ۱۵۶۱ ساکنان شهر دیدند که یک شی مثلثی سیاه بزرگ، در آسمان پدیدار شده است. به گفته شاهدان عینی، صد ها کره و سیلندر به طور نامنظم در بالای آن شی عجیب پرواز می کردند.”

” گزارشی از یوفو در اواخر سال ۱۹۲۶ بیان شده است. به گفته خلبان یک هواپیما، هنگام پرواز توسط یک شی بزرگ استوانه ای و بدون بال مجبور به فرود شده است.”

با توجه به این گزارش ها تحقیقات زیادی پیرامون نظریه یوفو صورت گرفت. یکی از رسمی ترین و بزرگ ترین این تحقیقات پروژه ی Blue book بوده است. این پروژه در پی به تحقق رساندن دو هدف بوده است:

۱- یافتن این پرسش که آیا یوفو ها تهدیدی برای امنیت ملی بوده اند یا خیر؟

۲- تحلیل علم تمامی داده های مربوط به یوفوها.

نتیجه این پروژه این بوده است که یوفو ها هیچ خطری برای بشریت ندارند. اما عده ای با این نتیجه گیری موافق نبودند. پس مراکز تحقیقاتی خصوصی مثل MUFON تاسیس شد.

بنابراین عده ای موافق وجود یوفو و عده ای مخالف وجود یوفو هستند و آن ها برای اثبات دلایل خود مدارکی را ارائه می کنند. حال به بررسی این مدارک می پردازیم.

موافقان نظریه یوفو:

طرفداران یوفو ها معتقد هستند که دولت ها و سیاستمداران به ویژه مقامات واشنگتن وجود موجودات فرازمینی و یوفو ها را سرکوب میکنند. بعضی دولتمردان بیان می کنند که علیرغم ادعا های عمومی هیچ یوفو و شی ناشناسی وجود ندارد. اما موافقان نظریه یوفو ادعا می کنند که دولت ها صریحا اجازه آدم ربایی را به بیگانگان می دهند. افرادی که علنا اظهار داشتند که شواهد یوفو ها در حال سرکوب است، سناتور ها و دریاداران انگلیسی و آمریکایی بوده اند اما آن ها هیچ گونه مدرکی برای اثبات گفته خود نداشتند.

طرفداران نظریه یوفو مدارک خود برای اثبات یوفو را به صورت زیر ارائه می دهند:

۱- مشاهدات شاهدان:

مشاهدات عینی بسیاری در طول تاریخ گزارش شده که یک نمونه جدید آن در زیر آورده شده است.

اسکات وارنینگ از ایستگاه فضایی یک جسم ناشناس را مشاهده میکند که در حال پرواز در نزدیکی جو زمین است. او می گوید: در ابتدا تصور کردم که کپسول یا ماهواره است ولی سرعت آن جسم در حال افزایش بود و بعد از ۲۲ دقیقه شلیک شد و به عمق  فضا رفت. او بیان میکند که اگر کپسول باشد، باید به سمت زمین سقوط کند اما این جسم کندو مانند ناشناس که به بزرگی یک اتوبوس بود به عمق فضا رفت.

۲- اثرات مغناطیسی:

از مجموع ۱۳۰۰ گزارشی که از هواپیما ها بوده است، ۵۷ عدد آن یعنی ۴/۴ درصد گزارش یک شی ناشناخته داده اند که اثرات الکترومغناطیسی داشته است. این اثرات وقتی نمایان شده اند که شی ناشناس در کنار هواپیمای آن ها بوده است. این اثرات می توانند تداخل رادیویی یا خرابی کامل، تداخل جهت گیری خودکار، توقف موتور، کم شدن نور چراغ و … باشند. با دور شدن شی ناشناس اثرات الکترو مغناطیسی نیز کم کم از بین می رفتند.

اگر مشکلات به وجود آمده به دلیل نقص هواپیما بوده باشد، قطع موتور و رادیو هم زمان رخ می داده است اما در این گزارش ها ابتدا رادیو قطع شده است و بعد موتور!

۳- اثرات فیزیکی:

با توجه به گزارش های به دست آمده، این اثرات می توانند به صورت سوختن چمن و از بین رفتن پوشش گیاهی باشند.

۴- اثرات فیزیولوژیکی:

به دلیل اثرات مغناطیسی موجود، اگر یوفو ها در نزدیکی محل زندگی انسان ها باشد، ممکن است روی میدان دید و حال عمومی افراد اثراتی دیده شود. این آسیب ها به صورت زیر طبقه بندی می شوند:

الف) آسیب های طبیعی موقت: حالت تهوع، سرگیجه، سوزن سوزن شدن، شوک برقی، احساس گرما، کوری، درک بو و صدا، فلج شدن.

ب) اثرات مزمن تر: ضایعات پوستی و سوختگی شدید.

ج) آدم ربایی

د) مشاهدات ماورا الطبیعی

به طور مثال: در دسامبر سال ۱۹۷۰ در یک کلبه خانواده ای ۹ نفره خواب بوده اند. ناگهان با یک صدای بلند و هولناک و یک نور خیره کننده از خواب بر می خیزند. در آن لحظه آن ها احساس گرمای شدید کردند و پس از آن همگی دچار استفراغ، تورم لب، لک های پوستی و ریزش مو شدند. پس از ۱۰ روز تمامی درختان آن منطقه خشکیدند.

مخالفان نظریه یوفو:

 نیویورک تایمز مقاله ای تحت عنوان “موجودات بیگانه در نیویورک” به تاریخ ۲۲ دسامبر ۲۰۱۷ منتشر کرده و از دولتمردان پرسیده است که آیا در منطقه ۵۱ (منطقه ای سری در آمریکا) واقعا موادی وجود دارد که آن ها قادر به شناسایی آن ها نباشند؟ این روزنامه داستان و مقاله ای منتشر کرد که طبق آن، دولت آمریکا در فاصله بین سال های۲۰۰۷ تا ۲۰۱۲ مبلغ ۲۲ میلیون دلار به پروژه یوفوها اختصاص داد.

این مقاله سه دلیل را بیان می کند که موافقان یوفو به آن ها معتقد هستند.

۱- بسیاری از افراد عالی رتبه در دولت فدرال به وجود یوفو ها معتقدند.

۲- خلبانان ارتش فیلم هایی از یوفو ها ضبط کرده اند که نشان می دهد آن ها از تمام هواپیماهای شناخته شده انسانی پیشی می گیرند و به روش هایی تغییر جهت می دهند که هیچ هواپیما و جنگنده انسانی تا امروز نتوانسته این کار را انجام دهد.

۳- گروهی هستند که آلیاژها و موادی را جمع آوری می کنند که گمان می رود مربوط به یوفوهاست.

پس از آن این مقاله شروع به نقض می کند.

در عجیب بودن موارد ۱ و ۲ شکی نیست ولی با این حال قانع کننده نیستند. این مورد که خلبان ها قبلا پدیده ها و اشیا عجیب و غریب را مشاهده کرده بودند از قبل مشخص بود ولی دیده های خلبانان گاهی با توجیهات غیر بیگانگان قابل حل بود. به خصوص مشاهدات در بالای جو. مانند بالون هوا، پرتاب موشک یا حتی فوران های خورشیدی.

با این حال مورد ۳ وقتی مدرکی در کار نباشد، کمی غیر قابل باور است.

ریچارد ساکلبن یک شیمی دان بازنشسته و عضو هیئت متخصصان انجمن شیمیایی آمریکا، به Live science گفت: فکر نمی کنم این امر قابل قبول باشد که آلیاژهایی وجود داشته باشند که ما نتوانیم آن ها را شناسایی کنیم.

مای نیمان استاد گروه شیمی دانشگاه ایالتی اورگان به Live science گفت: دیتابیس های همه مراحل شناسایی فلز از جمله آلیاژها وجود دارد. این پایگاه داده ها شامل تکنیک های ساده برای شناسایی آلیاژ فلزی است.

در واقع نیمان گفت اگر آلیاژ ناشناخته ظاهر شود، عناصر تشکیل دهنده ی آن را میتوان تشخیص داد.

در کل آلیاژها به دو نوع کریستالی و غیر کریستالی تقسیم می شوند.

شبکه های تشکیل دهنده ی آلیاژ های کریستالی منظم و غیر کریستالی ها یا آمورف ها نامنظم.

یوفو یا فرازمینی

برای تشخیص عناصر آلیاژهای کریستالی از روشی به نام پراش پرتو x استفاده می کنند ولی در مورد آمورف ها این روند کمی متفاوت است.

نیمان گفت: این ها همه تکنیک های استانداردی هستند که در آزمایشگاه ها به کار گرفته می شوند. اگر باور ندارید می توانید آلیاژها را به هر دانشگاهی که تحقیقات در آن انجام می شوند و تجهیزات لازم را دارند ببرید و طی چند ساعت متوجه شوید که در آن آلیاژ ها چه عناصری وجود دارد.

او در ادامه گفت: اگر این فلزات از هواپیما های ناشناخته به زمین افتد برخی از آزمایشات پزشکی قانونی به بسیاری از سوالات  درباره ی آن هواپیما پاسخ می دهد، درحالی که اسرار یوفو ها هنوز حل نشده! حتی اگر آلیاژی پیدا شود که ترکیباتش را نشناسیم و از خارج از جو به زمین آمده باشد، نمیتوان بلافاصله نتیجه گرفت که باقیمانده یک یوفو است. ممکن است باقیمانده  ی یک شهاب سنگ باشد!

نتیجه گیری:

بودن در جهانی عظیم و اندیشیدن درباره آن کار ساده ای نیست. گاهی انسان از این عظمت حیران می ماند! گاه تحمل نمی کند و تمام آن عظمت را رها می کند! و گاه استوار و ثابت قدم می ماند و در جهان بالای سر خود غرق می شود!

بعد از خواندن تمام آنچه گفته شد،تصمیم با شماست که آیا یوفو ها وجود دارند یا اینکه زاییده تخیلات ما هستند.

منابع:

گرد آورندگان: هدیه بکاولی، هدی بکاولی

پاسخ علمی به وضعیت ماه در رمضان ۱۳۹۸

شاید در این شب ها برای خیلی از افراد این سوال پیش آمده باشد که چرا ماه قبل از رسیدن به نیمه رمضان کامل دیده شده است برای پاسخ به این سوال برخی مقدمات باید گفته شود:

نکته اول در باب آغاز ماه رمضان است شروع ماه رمضان در کشورهای اطراف ایران بر مبنای دیدن هلال ماه نیست و صرفاً وقوع مقارنه قبل از غروب خورشید در شهر مکه را ملاک آغاز ماه قمری می دانند.(نکته :در تقویم قمری روز با غروب خورشید روز قبل آغاز می شود)
اما در کشور ایران و کشورهای شیعه شروع ماه قمری منوط به دیدن هلال ماه است .هلال ماه رمضان امسال یک هلال در اصطلاح علمی بحرانی بود و امکان دیدن آن حتی با وسایل اپتیک قوی کار بسیار مشکلی بود. که اگر دیده میشد رکورد رویت هلال در بعضی از آیتم ها رویت در دنیا شکسته میشد .
اما این هلال در ایران دیده نشد ولی در کشور عربستان صرفاً به دلیل وقوع مقارنه قبل از غروب خورشید(یعنی روز یکشنبه۱۵ اردیبهشت) روز بعد اول ماه رمضان اعلام گردید و در کشور ایران روز بعد(دوشنبه ۱۶ اردیبهشت) با رویت هلال فردای آن به عنوان اول ماه رمضان اعلام گردید.

پاسخ علمی به وضعیت ماه در رمضان 1389
پاسخ علمی به وضعیت ماه در رمضان ۱۳۹۸

با توجه به همین قانون که عربستان رویت هلال را ملاک نمی داند در پایان این ماه نیز آنها زودتر عید فطر اعلام خواهند کرد. چون مقارنه قبل غروب خورشید ۱۳ خرداد در مکه رخ خواهد داد اما هلالی تشکیل نشده که دیده شود پس ۱۴ خرداد عید فطر عربستان و کشورهای تابعه خواهد بود.
به عبارتی تغییر در آغاز ماه رمضان تغییری در پایان آن برای ایران ایجاد نمی کند .چون در هر صورت هلال در ایران در غروب روز ۱۴ خرداد دیده خواهد شد پس ۱۵ خرداد عید فطر خواهد بود.
بنابراین رمضان چه روز ۱۶ اردیبهشت شروع می شد و چه ۱۷ اردیبهشت در پایان آن تغییری ایجاد نمی شد و صرفا ماه رمضان از سی روز به ۲۹ روز کاهش یافته است.

اما می رسیم به سوال اصلی چرا ماه در دو شب کامل دیده شد؟

با توجه به بحرانی بودن وضعیت مداری ماه در ماه رمضان امسال تغییراتی در کامل شدن ماه نیز رخ داده است. خصوصا اینکه در این ماه در هنگامی که ماه بدر تشکیل می شد ماه در نزدیکترین وضعیت خود نسبت به زمین(حضیض) قرار گرفته بود یعنی ماه از تمام وضعیت های بدر خود بزرگتر دیده می شد در اصطلاح به این ماه اَبَرماه گفته می شود.
به دلیل اینکه ماه در نزدیک ترین وضعیت خود نسبت به زمین است بنابراین ما ماه را به طور طولانی تری کامل می بینیم. یعنی ممکن است در دو شب متوالی احساس کنیم ماه به شکل بدر کامل است.

در غروب روز شنبه ۲۸ اردیبهشت برابر با ۱۲ رمضان (که در واقع ۱۳ رمضان آغاز شده چون گفتیم که با غروب خورشید روز جدید قمری آغاز می شود) ماه به شکل بدر در آسمان دیده می شد اما ماه هنوز کامل نشده بود.

پاسخ علی به رویت هلال
پاسخ علمی به وضعیت ماه در رمضان ۱۳۹۸

چون ماه در وضعیت مداری خود در ساعت ۱:۵۰ بامداد روز یکشنبه ۲۹ اردیبهشت به وضعیت کامل خود می رسید بنابراین در غروب روز یکشنبه ما ماه را به طور کامل می بینیم در عین حالی که شب گذشته نیز چنین وضعیتی تکرار شده بود.
یکشنبه ۲۹ اردیبهشت ۱۳ رمضان بوده است بنابراین غروب روز یکشنبه آغاز ۱۴ رمضان است و ما در آن شب ماه را کامل و به شکل بدر مشاهده کرده ایم و این هیچ مغایرتی با وضعیت آغاز شروع ماه ندارد .
ماه در شب چهاردهم به شکل بدر بوده است بنابراین دوشنبه ۳۰ اردیبهشت برابر با ۱۴ رمضان است.

علیرضا خماریان
منجم آماتور و عضو گروههای رصدی ستاد استهلال کشور

کسوف و خسوف

به طور کلی در هنگام خورشید گرفتگی(کسوف ) و ماه گرفتگی (خسوف) دو حالت می تواند بین زمین ماه و خورشید رخ دهد.

۱. زمین بین ماه و خورشید قرار می گیرد (تصویر زیر)

در این حالت خسوف یا ماه گرفتگی رخ می دهد. این نکته را در نظر داشته باشید که این حالت فقط زمانی رخ می دهد که ماه کامل باشد اما این سوال به وجود می‌آید که چرا با اینکه هر ماه, یک ماه بدر داریم شاهد ماه گرفتگی نیستیم؟ علت این پدیده به انحراف مداری ۴.۱۵ درجه ای ماه نسبت به مدار گردش زمین به دور خورشید بر میگردد در حقیقت ماه خورشید و زمین همیشه در یک راستا قرار نمیگیرند و این باعث می شود که در هنگام ماه بدر (کامل) گاهی ماه بالاتر یا پایین تر از مخروط سایه زمین عبور کند . تصویر زیر درک این پدیده را بسیار راحت میکند

ماه گرفتگی ها سه نوع هستند:

۱. ماه گرفتگی نیم سایه ای:

این نوع ماه گرفتگی ها معمولاً با چشم انسان محسوس نیستند و زمانی رخ می دهند که ماه از نیم سایه زمین عبور کند.

۲.ماه گرفتگی جزئی:

در این نوع از ماه گرفتگی ماه از مخروط تمام سایه زمین عبور می کند اما تمام سایه زمین، ماه را به طور کامل نمی پوشاند

۳. ماه گرفتگی کامل:

در این گرفتگی همانطور که از نامش پیداست ماه از تمام سایه زمین به طور کامل عبور می کند به طوری که تمام سطح ماه سرخگون می شود .(علت این پدیده شکست پرتوهای خورشید در جو زمین است)

اگر تمایل دارید از ماه گرفتگی های آینده ایران و جهان مطلع شوید حتما ادامه این مقاله را مطالعه فرمایید

۲ .ماه بین زمین و خورشید قرار می گیرد

در این حالت خورشید گرفتگی یا کسوف ذخ می دهد. در این حالت موقعیت ماه کاملا برخلاف موقعیتش در حالت قبل است به طور که فقط در ماه نو یا همان روز اول ماه قمری شاهد کسوف هستیم. اینکه باز هم چرا هر ماه شاهد این پدیده نیستیم را همان قضیه انحراف مداری ماه توجیه می کند اما سوال دیگری که وجود دارد این است که چرا کسوف از خسوف کمتر رخ می دهد؟ علت آن کاملاً روشن است زیرا اندازه ی ماه و در نتیجه سایه آن از زمین و سایه اش بسیار کوچکتر است و قضیه انحراف مداری را تثبیت می کند.

 خورشید گرفتگی ها نیز مانند ماه گرفتگی ها سه نوع دارند

۱ کسوف حلقوی:

در این حالت به دلیل دور بودن ماه از زمین, تمام سایه ماه به زمین نمی رسد به گونه‌ای که اگر ماه کمی به زمین نزدیک تر بود ما در زمین شاهد کسوف کامل بودیم.  این نوع  خورشید گرفتگی به این شکل است که ماه در مرکز خورشید قرار گرفته و خورشید مانند حلقه ی آتشین دیده می شود.

۲ .کسوف جزئی:

در این نوع از کسوف قسمتی از ماه روی خورشید را می پوشاند یا به عبارتی شما در نیم سایه ماه که به روی زمین افتاده است قرار گرفته اید و این امر باعث می شود که خورشید گرفتگی را ناقص ببینید.

۳ خورشید گرفتگی کلی :

در این نوع کسوف ماه کاملا خورشید را پوشانده و هوا اصطلاحاً گرگ و میش می شود و اگر ستاره پرنوری در آسمان وجود داشته باشد دیده می شود. در این نوع از خورشید گرفتگی شما در تمام سایه ماه که بر روی زمین افتاده قرار گرفته اید


کسوف کلی ۳۰ امرداد ۱۳۹۶ در امریکا.
 عکس: بابک امین تفرشی

در ادامه قصد معرفی سایتی را داریم که خورشید گرفتگی ها و ماه گرفتگی های آینده جهان را با بیشترین دقت پیش بینی کرده Www.eclipsewise.com اگر این سایت را باز کنید, لیستی برای شما به نمایش در خواهد آمد که گزینه(solar eclipse)نشان دهنده خورشید گرفتگی ها و گزینه (lunar eclipse)نشان دهنده ماه گرفتگی هاست

این عکس یک نمونه از پیش بینی خورشید گرفتگی های این سایت است که مربوط به خورشید گرفتگی سی ام اسفند سال ۱۴۱۲ است که در ایران نیز به طور کلی قابل مشاهده است.  مسیر آبی نشان دهنده مسیر تمام سایه ماه است که در هنگام خورشید گرفتگی از روی زمین عبور خواهد کرد(اگر در این ناحیه باشید کسوف کلی دیده میشود) و اطراف مسیر آبی نیز مربوط به نیم سایه ماه است که هر چه از مسیر آبی دور تر باشید ماه گرفتگی را جزئی‌تر خواهید دید.

این تصویر هم نمونه ای از پیش بینی این سایت برای ماه گرفتگی هاست که مربوط به طولانی ترین ماه گرفتگی قرن یا همان ماه گرفتگی ۵ مرداد سال ۱۳۹۷ است. در زیر تصویر نقشه ای از جهان را مشاهده می کنید که در محدوده سفید رنگ , ماه گرفتگی قابل مشاهده و در محدوده سیاه رنگ,  ماه گرفتگی غیر قابل مشاهده می باشد . در قسمت بالای تصویر هم محدوده قرمز رنگ نشان دهنده تمام سایه زمین و محدوده ی خاکستری رنگ محدوده نیم سایه زمین را نشان می دهد .

نویسنده: محمد حسین سنائی پور

ستاره‌ ی صبحگاهی و ستاره‌ی شامگاهی چه هستند؟

همه چیز ابتدا از سیاره‌ی ناهید شروع شد

در اصل، عناوین «ستاره‌ی صبحگاهی» و «ستاره‌ی شامگاهی» تنها برای نورانی‌ترین سیاره‌ یعنی سیاره‌ی زهره(ناهید) به کار می‌رفت.سیاره‌ی زهره بسیار درخشان‌تر از ستاره‌های حقیقی آسمان بوده، چشمک نمی‌زند بلکه با نوری ثابت و نقره‌فام نورافشانی می‌کند. رصدگران باستانی که به حرکت ناهید نسبت به ستارگان پس‌زمینه‌اش( هنگام صبح در افق شرقی و هنگام غروب در افق غربی بود) پی برده بودند، خیلی زود متوجه سیار بودن این سیاره شدند. نیکولاس کامیل فلاماریون، ستاره‌شناس فرانسوی در اواخر قرن ۱۹ و اوایل قرن ۲۰ از سیاره‌ی زهره با نام «ستاره‌ی شبان(چوپان)» یاد می‌کرد، خود من(نویسنده) سیاره‌ی ناهید را «نور شبِ آسمان» می‌نامم. حال، اگر تنها ناهید را در نظر بگیریم، فهم ریشه‌ی عناوین ستاره‌ی صبحگاهی و ستاره‌ی شامگاهی آسان‌تر می‌شود.

البته، ناهید تنها سیاره‌ی سیار در آسمان نیست، چهار سیاره‌ی دیگر نیز قابل مشاهده با چشم غیرمسلح هستند(پنج سیاره، اگر اورانوس را هم که در شب های صاف و تاریک به سختی دیده میشود حساب کنیم). اما تفاوت این است که، با استثنا قائل شدن برای سیاره‌ی مشتری و در اوقات خاصی نیز سیاره‌ی مریخ، هیچ سیاره‌ی دیگری رفتار ناهید را از خود نشان نمی‌دهد. گرچه، از زمانی به بعد عناوین ذکر شده به صورت جمع مورد استفاده قرار گرفتند تا چهار سیاره‌ی دیگر نیز با عناوین «ستارگان صبحگاهی» و «ستارگان شامگاهی» شناخته شوند.

 تفاوت میان این دو اصطلاح بسیار دقیق است. برای مثال، طلوع در مشرق میان ساعات ۱۹:۳۰ و ۲۰:۳۰ به وقت محلی متعلق به سیاره‌ی مشتری می‌باشد. این سیاره بین ساعات ۰۱:۳۰ تا ۰۲:۳۰ بامداد به اوج ارتفاع خود در آسمان جنوبی رسیده و هنگام پایین رفتن در افق غربی هنگام سپیده‌دم همچنان قابل مشاهده است. بنابراین این سیاره‌ی غول‌پیکر در طول شب در موقعیت خوبی برای رصد قرار داشته و می‌توان تغییرات نوارهای ابری و چهار قمر آن را مشاهده کرد.

حال که مشتری برای بیشتر ساعات شب بالای افق می‌باشد واجد شرایط برای دارا بودن عنوان «ستاره‌ی شامگاهی» است، گرچه دقیقا به همین علت نیز میتوان به آن عنوان «ستاره‌ی صبحگاهی» را داد.

سیاره‌ی بعدی که می‌توان مشاهده کرد مریخ است که پس از ساعت ۰۰:۳۰ به وقت محلی طلوع می‌کند و هنگام طلوع خورشید در حال عبور از نصف‌النهار جنوبی می‌باشد. بنابراین سیاره‌ی سرخ باید یک ستاره‌ی صبحگاهی باشد.

برای سیارات عطارد و زهره هیچگاه چنین ابهامی وجود ندارد، زیرا سیارات ذکر شده هیچ‌موقع در آسمان فاصله‌ی چندان زیادی از خورشید نمی‌گیرند. در حقیقت، در دوران پیش از ظهور مسیح، این دو سیاره دو هویت -دو اسم- داشتند، زیرا هنوز این موضوع درک نشده بود که این سیارات به نوبت و بصورت متناوب در طرفین خورشید ظاهر می‌شوند. عطارد هنگامی که بعنوان یک ستاره‌ی صبحگاهی می‌درخشید با نام آپولو و زمانی که در آسمان شامگاهی ظاهر می‌گشت با نام عطارد(Mercury) خوانده می‌شد. سیاره‌ی زهره هنگام صبح با نام Phosphorus و هنگام شب به نام Hesperus خوانده می‌شد. باید از جناب فیثاغورث تشکر کنیم که حوالی قرن ۵ پیش از میلاد متوجه شد که فسفروس و هسپروس در حقیقت یکی هستند.

به علت اینکه سیارات عطارد و زهره در مدار نزدیکتری نسبت به مدار زمین به دور خورشید می‌گردند، این سیارات با عنوان « سیارات داخلی» شناخته می‌شوند. کشیدگی به زاویه میان خورشید و سیاره آنطور که از زمین قابل مشاهده است گفته می‌شود. هنگامی که عطارد یا زهره کشیدگی غربی با خورشید دارد، ستاره‌ی صبحگاهی بوده و زمانی که کشیدگی شرقی دارد ستاره‌ی شامگاهی می‌باشد.

عبور در مقابله

این قانون برای سیاراتی که دورتر از مدار زمین به دور خورشید می‌گردند نیز صادق است، این سیارات که مریخ، مشتری و زحل هستند «سیارات خارجی» نامیده می‌شوند. هنگامی که یک سیاره‌ی خارجی با خورشید در محل یکسانی از آسمان قرار دارد یعنی در مقارنه است. زمانی که یک سیاره خارجی دقیقا مقابل خورشید در آسمان قرار گرفته- یعنی هنگامی که زمین و یک سیاره‌ی خارجی هرکدام در یک طرف خورشید قرار دارند ولی هرسه در یک خط هستند- آن سیاره یک ستاره‌ی صبحگاهی نامیده می‌شود. در زمان مقابله، سیاره‌ی مورد نظر هنگام غروب خورشید طلوع کرده و زمانی که خورشید طلوع می‌کند غروب می‌نماید. از آن زمان به بعد، هنگامی که روز تمام می‌شود این سیاره طلوع کرده یا از قبل در آسمان حضور دارد و یک ستاره‌ی شامگاهی نامیده می‌شود.

بنابراین، اگر با این نام‌گذاری جلوتر برویم، سیاره‌ی زحل در تاریخ ۳ ژوئن- ۱۴خرداد ۱۳۹۵ و سیاره مشتری در تاریخ‌های ۸ مارس- ۱۸ اسفند و ۲۲ مه- ۲ خرداد ۱۳۹۵ وارد مقابله شده و ستاره‌ی شامگاهی می‌شوند با اینکه قبلا گفتیم سیارات مشتری، مریخ و زحل پیش از تاریخ مقابله‌شان هنگام شب نیز در آسمان قابل مشاهده هستند اما تا آن زمان، تمام این سیارات ستارگان صبحگاهی نامیده می‌شوند.